Việc sử dụng kháng sinh trong thức ăn như một chất kích thích tăng trưởng đã bị cấm ở nhiều nước trên thế giới, do dư lượng của chúng trong sản phẩm động vật và hiện tượng kháng thuốc ở nhiều loài vi khuẩn nguy hiểm. Tại An Giang, ngành chăn nuôi gia cầm có tiềm năng phát triển mạnh, vì địa phương có nguồn phụ phẩm nông nghiệp phong phú và điều kiện tự nhiên phù hợp. Tuy nhiên, trước tình hình dịch bệnh diễn biến khó lường như hiện nay, gà bệnh nhiều, tỷ lệ chết cao trong khi việc sử dụng kháng sinh trong thức ăn gia súc, gia cầm không được khuyến khích hay tuyệt đối cấm sử dụng.
Gần đây, có rất nhiều công trình nghiên cứu ứng dụng các giải pháp nhằm thay thế tác dụng của kháng sinh trong chăn nuôi như sử dụng thảo dược, probiotic, acid hữu cơ, enzyme, kháng thể,… dưới dạng tươi, bột hoặc các sản phẩm chiết tách có hoạt tính sinh học cao như nghệ, tỏi, sả, gừng, quế, bạc hà, đương quy, đinh lăng, gấc, hương nhu, hồi, húng chanh, lô hội,… Các loại thảo dược này có tác dụng kháng khuẩn và hỗ trợ đề kháng cho vật nuôi. Khi sức khỏe vật nuôi được tăng cường thì khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của chúng cũng được cải thiện, từ đó nâng cao năng suất.
Trong các loại thảo dược kể trên thì nghệ, sả và tỏi được xem là những lựa chọn tốt để thay thế cho kháng sinh trên các đối tượng gia cầm. Việc sử dụng các phụ gia có nguồn gốc thực vật từ thảo dược là giải pháp hứa hẹn để cải thiện các chỉ tiêu về sức sống, khối lượng, mức tiêu thụ và hiệu quả sử dụng thức ăn.
Việc sử dụng thảo dược thay thế kháng sinh với mục đích kích thích sinh trưởng và an toàn, rẻ tiền và hiệu quả, đặc biệt là ít độc tố không gây tồn dư trong sản phẩm. Chức năng kích thích sinh trưởng của thảo dược tương tự như kháng sinh nhưng phương thức tác động khác nhau. Kháng sinh kích thích sinh trưởng nhờ khả năng kháng một số vi khuẩn đặc hiệu, trong khi đó, thảo dược có phạm vi tác động rộng hơn, gián tiếp cung cấp cho động vật hàng rào bảo vệ nội sinh chống lại các yếu tố nguy hại tiềm ẩn trong thời gian dài mà không gây tác dụng phụ cho con vật cũng như người tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, đa số thảo dược dùng để bổ sung vào thức ăn có tác dụng kích thích thần kinh khứu giác và vị giác, làm tăng tính ngon miệng, giúp con vật ăn nhiều hơn, gia cầm khỏe mạnh và tăng trưởng nhanh hơn.
Có thể nói thảo dược có hiệu quả tốt trong phòng trị bệnh vật nuôi, tuy nhiên tác dụng dược lý hay hiệu quả điều trị còn phụ thuộc vào thành phần sử dụng và phương pháp chiết tách các hợp chất phù hợp để không gây nguy hại tới sức khoẻ vật nuôi, người và thân thiện với môi trường./.
Bài và ảnh: Trương Thanh Phong
