Để góp phần đạt mục tiêu phát triển bền vững Đề án “Một triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, nhất là sử dụng các loại máy móc thiết bị vào trong gieo sạ là khâu then chốt, tiết kiệm 20-30% chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Mô hình ứng dụng máy sạ cụm kết hợp vùi phân do Trung tâm Khuyến nông An Giang triển khai từ những năm qua là một trong những hoạt động nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Theo đó, việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ kết hợp các quy trình kỹ thuật tiên tiến sẽ góp phần giảm lượng giống gieo sạ, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao chất lượng hạt lúa và tăng lợi nhuận cho nông dân.
Vụ Hè Thu năm nay, mô hình thực hiện tại ruộng ông Nguyễn Văn Bé Năm, xã Định Mỹ, An Giang tham gia với diện tích là 1,6 ha, mật độ gieo sạ 70 ký/ha, ứng dụng máy sạ cụm kết hợp vùi phân, áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm thúc đẩy đạt mục tiêu Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Khác với phương pháp gieo sạ truyền thống, máy sạ cụm bố trí hạt giống thành từng cụm với khoảng cách hợp lý đều nhau. Đồng thời, hệ thống vùi phân giúp đưa phân bón xuống dưới lớp đất ngay sau khi gieo, hạn chế thất thoát do bốc hơi hoặc rửa trôi, tạo điều kiện để cây lúa hấp thu dinh dưỡng ngay từ giai đoạn đầu sinh trưởng.
Để đánh giá kết quả thực tế mô hình, vừa qua, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang Huỳnh Đào Nguyên cùng các Khuyến nông viên đã trực tiếp đến kiểm tra đồng ruộng trao đổi với nông dân và đánh giá tình hình sinh trưởng của cây lúa khi thực hiện máy sạ cụm kết hợp vùi phân. Qua thăm đồng ghi nhận những tín hiệu tích cực từ đồng ruộng cũng như ý kiến của nông dân tham gia thực hiện mô hình.
Việc gieo sạ giảm lượng giống giúp ruộng lúa thông thoáng hơn, hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng giữa các cây, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý sâu bệnh và chăm sóc trong suốt vụ sản xuất. Ông Nguyễn Văn Bé Năm, hộ trực tiếp sản xuất phấn khởi chia sẻ: Tập quán trước đây tôi sạ dày lắm với lượng từ 160-170 ký/ha, vì lo lúa mọc không đều, sợ chuột cắn thưa nên tôi sạ trừ hao khi bị thất thoát. Sau khi được cán bộ Khuyến nông tuyên truyền và tận tình hướng dẫn thực hiện theo quy trình Đề án 1 triệu héc-ta để giảm chi phí và giảm phát thải khí nhà kính nên tôi đã thay đổi quan điểm của mình và thực hiện làm theo, tôi sạ chỉ có 70 ký/ha, giảm gần 60% lượng giống.
Nhìn cánh đồng lúa xanh mượt, ông Nguyễn Văn Bé Năm cho biết thêm: Lúc đầu tôi cũng lo vì lượng giống giảm nhiều so với cách làm cũ, nhưng sau khi lúa lên đều thì thấy cây khỏe, khoảng cách thông thoáng, ruộng nhìn rất đẹp so với ruộng đối chứng. Đặc biệt là phân được vùi xuống đất ngay lúc gieo nên giảm được số lần bón, phân sẽ tan từ từ tránh bị rữa trôi giảm nhiều chi phí thuê nhân công, lúa ít bệnh, không lo tiền mua bảo vệ thực vật.
Những giải pháp giúp nông dân giảm chi phí đầu vào nhưng vẫn bảo đảm năng suất là điều mà tất cả ngành nông nghiệp rất mong muốn. Đồng hành cùng mô hình ngay từ khi từ những ngày đầu triển khai, anh Quách Thành Công khuyến nông viên xã Định Mỹ cho biết: máy sạ cụm kết hợp vùi phân mang lại nhiều lợi ích về mặt kỹ thuật, máy giúp phân bố hạt giống đồng đều theo từng cụm, tạo điều kiện để cây lúa nhận đủ ánh sáng và dinh dưỡng. Khi phân được vùi ngay dưới đất, hiệu suất sử dụng phân bón cao hơn so với rải trên mặt ruộng, từ đó giảm lượng phân cần sử dụng và hạn chế thất thoát ra môi trường. Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa.
Nhận định về máy sạ cụm kết hợp vùi phân trong thực hiện mô hình, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Huỳnh Đào Nguyên, việc đưa máy sạ cụm kết hợp vùi phân là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa giảm chi phí và giảm phát thải khí nhà kính. Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp không chỉ đặt mục tiêu nâng cao giá trị hạt gạo mà còn thay đổi phương thức sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường. Máy sạ cụm kết hợp vùi phân là một trong những giải pháp kỹ thuật đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu của đề án như giảm lượng giống, giảm phân bón thất thoát, giảm chi phí sản xuất và góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Qua theo dõi bước đầu, mô hình cho thấy cây lúa sinh trưởng tốt, đồng đều và nông dân rất tích cực tiếp cận kỹ thuật mới. Khuyến nông sẽ tiếp tục theo dõi toàn bộ quá trình sinh trưởng của cây lúa, đánh giá các chỉ tiêu về năng suất, hiệu quả kinh tế, lượng vật tư đầu vào sử dụng cũng như khả năng giảm phát thải để hoàn thiện quy trình theo Đề án 1 triệu héc-ta.
Có thể thấy, mô hình đang tạo ra những chuyển biến tích cực ngay từ những ngày đầu triển khai. Không chỉ giúp giảm lượng giống, tiết kiệm phân bón và công lao động, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân, từng bước chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên khoa học và công nghệ.
Trung tâm Khuyến nông sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương theo dõi, đánh giá kết quả mô hình đến cuối vụ. Tổ chức các cuộc hội thảo để nông dân trực tiếp tham quan, trao đổi kinh nghiệm và tiếp cận kỹ thuật mới. Góp phần thực hiện thành công mục tiêu xây dựng 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo và phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bài và ảnh: Trang Nghiêm
