Cùng với quá trình thâm canh, tăng vụ, lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp ngày càng lớn. Sau mỗi vụ mùa, hàng nghìn chai, lọ, bao gói thuốc bảo vệ thực vật phát sinh nếu không được thu gom, xử lý đúng quy định sẽ trở thành nguồn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đất, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh An Giang, với diện tích gieo trồng lúa hàng năm khoảng 1,34 triệu ha, toàn tỉnh phát sinh khoảng 1.301 tấn bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Đây là loại chất thải nguy hại vì vẫn còn tồn dư hoạt chất hóa học, đòi hỏi phải được thu gom, lưu chứa và xử lý theo đúng quy định.
Thực tế cho thấy, tại nhiều vùng sản xuất vẫn còn tình trạng người dân vứt bỏ chai, lọ, bao gói thuốc bảo vệ thực vật trên bờ ruộng, xuống kênh mương hoặc đốt cùng rơm rạ sau thu hoạch. Những hành vi này không chỉ làm ô nhiễm môi trường mà còn khiến các hoạt chất độc hại phát tán vào đất, nguồn nước và không khí, ảnh hưởng đến hệ sinh thái đồng ruộng cũng như sức khỏe của người trực tiếp sản xuất và cộng đồng dân cư.
Các chuyên gia cho biết, lượng hóa chất còn sót lại trên bao gói thuốc bảo vệ thực vật có thể ngấm vào đất, làm suy giảm độ phì nhiêu, ảnh hưởng đến các loài sinh vật có ích và gây nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm. Đặc biệt, việc đốt bao bì ngoài đồng còn phát sinh nhiều khí độc, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ hô hấp và sức khỏe của người dân.
Để hạn chế tình trạng này, ngành nông nghiệp khuyến cáo người dân sau khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần thu gom toàn bộ chai, lọ, bao gói và đưa vào các bể chứa chuyên dụng được bố trí tại vùng sản xuất. Người dân tuyệt đối không vứt bỏ bao bì xuống sông, kênh rạch, không đốt ngoài đồng, không tái sử dụng vào mục đích khác và không bỏ lẫn với rác sinh hoạt. Đây là những việc làm đơn giản nhưng có ý nghĩa thiết thực trong bảo vệ môi trường và xây dựng nền sản xuất nông nghiệp an toàn.
Đến nay, toàn tỉnh An Giang đã lắp đặt 948 bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện thu gom sau mỗi vụ sản xuất. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn nông dân phân loại, thu gom và định kỳ chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý chất thải nguy hại theo quy định.
Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã thu gom khoảng 49.452 kg bao gói thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, so với khối lượng phát sinh hằng năm, kết quả này vẫn còn khiêm tốn, cho thấy công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và mở rộng mạng lưới thu gom cần tiếp tục được đẩy mạnh trong thời gian tới.
Việc thu gom và xử lý đúng quy định bao gói thuốc bảo vệ thực vật không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao chất lượng nông sản và đáp ứng các yêu cầu về sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện hiệu quả Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Bài và ảnh: Phan Phi Hùng
