Thời điểm mưa lớn kéo dài dẫn đến yếu tố môi trường thay đổi đột ngột dễ làm ảnh hưởng đến chất lượng nước trong ao nuôi. Mưa và nhiệt độ nước giảm khiến sức đề kháng của cá giảm, đồng thời là điều kiện lý tưởng cho bệnh phát triển và xâm nhập vào cơ thể động vật thủy sản nói chung và cá tra nói riêng. Vì vậy, nếu không có biện pháp quản lý phù hợp, người nuôi có thể đối mặt với tình trạng cá giảm ăn, nổi đầu, chậm lớn thậm chí sẽ bùng phát dịch bệnh, gây thiệt hại đáng kể về kinh tế. Để phòng bệnh hiệu quả trong mùa mưa, người nuôi cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
Quản lý môi trường nước chặt chẽ:
+ Kiểm soát biến động pH: Độ pH thích hợp nhất cho cá tra phát triển khỏe mạnh là từ 7,0 đến 8,5 (lý tưởng nhất là trong khoảng 7,5 – 8,0), độ biến động pH trong ngày không nên quá 0,5 đơn vị (thường đo vào lúc 6 giờ sáng và 14 giờ chiều). Khi mưa lớn kéo dài sẽ làm cho pH giảm đột ngột do trong nước mưa thường có tính axit nhẹ. Sự thay đổi pH đột ngột làm cho cá bị stress, giảm khả năng bắt mồi và suy giảm sức đề kháng. Nếu pH giảm xuống dưới ngưỡng thích hợp, các phản ứng sinh lý trong cơ thể cá bị ảnh hưởng đồng thời làm gia tăng độc tính của một số chất hòa tan trong nước. Do đó, trước và sau những trận mưa lớn, người nuôi có thể sử dụng vôi bột rắc xung quanh bờ ao với lượng 10 kg/100m2, kết hợp hòa nước vôi tạt đều khắp mặt ao với lượng 1 – 2 kg/100 m3 nước để ổn định pH.
+ Ổn định hàm lượng oxy trong ao: Trong những ngày mưa lớn kéo dài, nước mưa làm xáo trộn tầng nước, kéo các chất hữu cơ từ đáy ao lên tầng mặt gây nên tình trạng thiếu oxy tầng đáy. Hàm lượng oxy hòa tan thấp khiến cá nổi đầu vào sáng sớm, giảm ăn và dễ nhiễm bệnh. Trường hợp nghiêm trọng có thể gây chết hàng loạt. Cho nên để khắc phục tình trạng thiếu oxy cục bộ cần phải chủ động tăng cường vận hành hệ thống sục khí nhằm giúp nâng cao hàm lượng oxy hòa tan, hạn chế hiện tượng phân tầng nước và giảm tích tụ khí độc ở đáy ao.
+ Quản lý hàm lượng khí độc trong ao: Sự tích tụ chất thải hữu cơ trong ao kết hợp với điều kiện thời tiết bất lợi tạo điều kiện phát sinh khí độc amniac (NH3) và khí Axit sunfuhidric (H2S). Khí độc không chỉ gây tổn thương mang mà còn ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và trao đổi chất của cá. Vì vậy, người nuôi cần thường xuyên kiểm tra, theo dõi và định kỳ 7-10 ngày/lần dùng chế phẩm vi sinh giúp thúc đẩy quá trình phân hủy hữu cơ, giảm bùn đáy và hạn chế phát sinh khí độc.
Chăm sóc và quản lý cá nuôi:
– Mùa mưa là điều kiện lý tưởng cho các loại ký sinh trùng, nấm và vi khuẩn phát triển (đặc biệt là bệnh gan thận mủ, trắng đuôi, trắng mang). Thường xuyên quan sát tình trạng cá bơi lội trong ao, không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu lạ nào bởi đó có thể là dấu hiệu của các bệnh trong giai đoạn đầu. Nếu có biểu hiện bất thường thì có biện pháp xử lý kịp thời.
– Giảm 20–50% lượng thức ăn khi thời tiết xấu hoặc cá ăn kém. Không cho ăn quá nhiều trước khi có mưa lớn kéo dài. Loại bỏ thức ăn thừa để tránh ô nhiễm nước.
– Cần bổ sung định kỳ vào thức ăn các vi chất thiết yếu như Vitamin C để giảm stress khi thời tiết biến động, Beta-Glucan để kích thích hệ miễn dịch tự nhiên chống lại vi khuẩn gây bệnh gan thận mủ, cùng các loại men vi sinh (Probiotics) giúp bảo vệ đường ruột và thuốc bổ gan (Sorbitol, Methionine) nhằm tăng cường chức năng giải độc.
– Tóm lại, để phòng bệnh cho cá tra nuôi trong mùa mưa, bà con chỉ cần nhớ và thực hiện tốt 3 nguyên tắc cốt lõi sau: Giữ môi trường ổn định (Phòng bệnh bên ngoài), tăng cường đề kháng (Phòng bệnh bên trong) và vệ sinh ao nuôi chủ động. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ công trình ao nuôi đến vật tư dự phòng trước và trong suốt mùa mưa chính là chìa khóa vàng giúp ngăn ngừa dịch bệnh hiệu quả, giảm thiểu hao hụt, từ đó đảm bảo cho một vụ nuôi cá tra thành công và đạt hiệu quả kinh tế cao.
Bài và ảnh: Lê Thị Thơm
