Sau mỗi vụ lúa, trên những cánh đồng lại chất đầy rơm rạ. Từng được xem là phế phẩm và thường bị đốt bỏ ngay trên đồng, rơm rạ ngày nay đang dần được xem như một nguồn tài nguyên có thể tạo ra giá trị kinh tế. Từ trồng nấm, sản xuất phân hữu cơ đến làm nguyên liệu cho chăn nuôi và các sản phẩm thân thiện với môi trường, rơm rạ đang mở ra hướng đi mới cho nông dân. Cuối tuần qua, tại nhà ông Châu Văn Tài, ấp Tám Ngàn, xã Bình Giang, Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật trồng nấm rơm thuộc Chương trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp phục vụ Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Tham dự lớp tập huấn có ông Bùi Thành Đạt, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Bình Giang; ông Vũ Đức Thường, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Bình Giang; bà Trần Thị Cẩm Tú, Phó Trưởng phòng Trồng trọt, Trung tâm Khuyến nông An Giang và gần 40 hộ nông dân tham gia. Nội dung trồng nấm rơm được đặt trong mối liên hệ với việc tận dụng phụ phẩm từ sản xuất lúa, qua đó mở thêm hướng sử dụng rơm rạ sau thu hoạch thay vì để phụ phẩm này trở thành nguồn gây lãng phí hoặc phát sinh các vấn đề môi trường.
Phát biểu tại lớp tập huấn, ông Bùi Thành Đạt – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Bình Giang nhấn mạnh việc tận dụng khoảng thời gian nhàn rỗi sau các vụ sản xuất để phát triển thêm các hoạt động tạo thu nhập là hướng đi thiết thực đối với nông hộ. Trong đó, trồng nấm rơm có thể tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có từ sản xuất lúa, phù hợp với điều kiện của nhiều hộ nông dân.
Theo hướng này, thay vì chỉ tập trung vào cây lúa, nông dân có thể tận dụng rơm rạ sau thu hoạch để phát triển thêm mô hình sản xuất trong thời gian chờ xuống giống vụ tiếp theo. Việc đa dạng hóa hoạt động sản xuất không chỉ giúp khai thác tốt hơn nguồn phụ phẩm mà còn tạo thêm cơ hội nâng cao giá trị trên cùng diện tích sản xuất.
Đây cũng là điểm đáng chú ý khi mô hình trồng nấm được triển khai trong khuôn khổ Chương trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Rơm rạ không chỉ được xem là phụ phẩm cần xử lý mà có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho một hoạt động sản xuất khác, tạo ra giá trị mới ngay tại địa phương.
Chia sẻ tại lớp tập huấn, bà Trần Thị Cẩm Tú – Phó Trưởng phòng Trồng trọt cho biết mục tiêu của Đề án 1 triệu ha không chỉ tập trung vào nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất lúa, mà còn hướng đến thay đổi phương thức sản xuất theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và quản lý phụ phẩm nông nghiệp.
Trong đó, quản lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn là một nội dung cần được quan tâm. Thay vì xử lý rơm rạ theo cách truyền thống, việc thu gom, tận dụng làm nguyên liệu trồng nấm và tiếp tục khai thác các sản phẩm sau quá trình sản xuất có thể hình thành chuỗi sử dụng phụ phẩm ngay trong nông hộ.
Cách tiếp cận này giúp thay đổi nhận thức của người dân về giá trị của rơm rạ. Từ một phụ phẩm sau thu hoạch, rơm có thể được đưa trở lại chu trình sản xuất, tạo thêm sản phẩm và giá trị kinh tế, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển nền nông nghiệp sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.
Lớp tập huấn tại xã Bình Giang vì vậy không chỉ cung cấp kiến thức về kỹ thuật trồng nấm rơm, mà còn mở ra cách nhìn mới về mối liên kết giữa sản xuất lúa, quản lý phụ phẩm và phát triển sinh kế. Đây là một trong những hướng đi có thể được nghiên cứu, áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ, từng vùng sản xuất trong quá trình thực hiện Đề án 1 triệu ha.
Tin và ảnh: Vũ Thị Xuân Nhường
