Với lợi thế về hệ sinh thái rừng tràm, cảnh quan sông nước và sản xuất nông nghiệp đặc trưng, vùng đệm U Minh Thượng có nhiều tiềm năng phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái. Hướng đi này không chỉ góp phần đa dạng sinh kế, nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập cho người dân, mà còn tạo động lực bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, gìn giữ bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Trong những năm gần đây, chủ trương phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh đã và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Cùng với đó, phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng đang trở thành xu hướng tại nhiều địa phương trên cả nước. Nhiều mô hình đã chứng minh rằng khi sản xuất nông nghiệp được kết hợp với các hoạt động trải nghiệm, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở khâu thu hoạch mà còn được nâng lên thông qua các dịch vụ du lịch, văn hóa và ẩm thực.
Đối với vùng đệm U Minh Thượng, đây được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Không cần những công trình quy mô lớn hay những khoản đầu tư quá tốn kém, chính những giá trị sẵn có của thiên nhiên, cảnh quan và con người sẽ là nền tảng để xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Khu vực K21 vùng đệm U Minh Thượng hiện có nhiều điều kiện thuận lợi để từng bước hình thành mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái. Những khu vườn cây xanh mát, ao nuôi thủy sản, những tuyến đường quê yên bình cùng không gian trong lành là những yếu tố hấp dẫn đối với du khách đang có xu hướng tìm về thiên nhiên, trải nghiệm cuộc sống nông thôn sau những ngày làm việc tại đô thị.
Khi mô hình được hình thành và phát triển, người dân sẽ không chỉ bán nông sản mà còn bán những trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp. Một vườn cây ăn trái không chỉ tạo ra sản phẩm phục vụ thị trường mà còn trở thành điểm tham quan để du khách tự tay thu hoạch trái cây, tìm hiểu quy trình chăm sóc, thưởng thức nông sản ngay tại vườn. Một ao cá không chỉ phục vụ nuôi trồng mà còn có thể phát triển dịch vụ câu cá giải trí, tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình.
Bên cạnh đó, những món ăn dân dã mang đậm hương vị quê hương, những nghề truyền thống, những câu chuyện về lịch sử hình thành vùng đất U Minh Thượng hay nét văn hóa đặc sắc của cư dân địa phương đều có thể trở thành những sản phẩm du lịch hấp dẫn. Đây chính là cách để phát huy giá trị văn hóa bản địa, đồng thời tạo thêm việc làm cho nhiều đối tượng trong cộng đồng.
Điểm đặc biệt của mô hình du lịch cộng đồng là mọi người dân đều có thể tham gia theo khả năng và điều kiện của mình. Những hộ có nhà vườn có thể mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm. Những hộ có ao nuôi có thể tổ chức các hoạt động câu cá, tham quan sản xuất. Các hộ có khả năng nấu ăn có thể phục vụ những món ăn truyền thống mang đậm hương vị địa phương. Người làm nghề thủ công có thể giới thiệu các sản phẩm đặc trưng của quê hương. Người cao tuổi có thể trở thành những người kể chuyện, giới thiệu về lịch sử, văn hóa và những nét đẹp của vùng đất U Minh Thượng.
Chính sự tham gia của đông đảo người dân sẽ tạo nên sức hấp dẫn và bản sắc riêng cho mô hình du lịch cộng đồng. Mỗi hộ dân là một mắt xích trong chuỗi giá trị; mỗi sản phẩm, mỗi dịch vụ đều góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm của du khách và nâng cao giá trị kinh tế cho địa phương.
Việc phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết là đa dạng hóa sinh kế, giúp người dân có thêm nguồn thu nhập ngoài sản xuất nông nghiệp truyền thống. Khi giá nông sản biến động, nguồn thu từ dịch vụ du lịch sẽ góp phần ổn định đời sống, giảm áp lực phụ thuộc vào mùa vụ.
Mô hình này cũng góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương. Thay vì chỉ bán sản phẩm thô, người dân có thể kết hợp tiêu thụ trực tiếp cho du khách, xây dựng các sản phẩm chế biến, quà tặng đặc trưng và quảng bá thương hiệu nông sản thông qua chính những trải nghiệm thực tế. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại, lấy chất lượng và giá trị gia tăng làm trọng tâm.
Một lợi ích quan trọng khác là góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn, nhất là lực lượng thanh niên. Khi du lịch phát triển sẽ phát sinh nhu cầu về hướng dẫn viên, phục vụ lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, thương mại, truyền thông và nhiều loại hình dịch vụ khác. Điều này mở ra cơ hội để người trẻ lập nghiệp ngay trên quê hương, hạn chế tình trạng lao động phải rời địa phương tìm việc làm.
Phát triển du lịch sinh thái cũng đồng nghĩa với việc người dân sẽ có ý thức hơn trong bảo vệ cảnh quan và môi trường. Mỗi tuyến đường sạch đẹp, mỗi dòng kênh không rác thải, mỗi khu vườn xanh mát sẽ góp phần tạo nên hình ảnh thân thiện, văn minh trong mắt du khách. Vì vậy, việc giữ gìn môi trường không chỉ là trách nhiệm mà còn là điều kiện để phát triển kinh tế bền vững.
Để mô hình đạt hiệu quả, sự đồng lòng của người dân có ý nghĩa quyết định. Mỗi hộ gia đình có thể bắt đầu từ những việc làm cụ thể như giữ gìn vệ sinh môi trường, phân loại rác tại nguồn, trồng thêm cây xanh, cải tạo khuôn viên nhà ở, xây dựng hàng rào xanh, sản xuất nông sản an toàn, hạn chế sử dụng hóa chất gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Song song với đó, việc xây dựng phong cách ứng xử văn minh, thân thiện, mến khách cũng là yếu tố quan trọng. Sự chân thành, hiếu khách của người dân sẽ để lại những ấn tượng đẹp đối với du khách, góp phần xây dựng hình ảnh vùng đệm U Minh Thượng là điểm đến an toàn, thân thiện và giàu bản sắc.
Trong quá trình triển khai, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng người dân thông qua các chương trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất, hướng dẫn kỹ năng làm du lịch cộng đồng, kết nối doanh nghiệp lữ hành, quảng bá hình ảnh và từng bước xây dựng thương hiệu cho vùng đệm U Minh Thượng. Đồng thời, các ngành chuyên môn sẽ phối hợp hỗ trợ xây dựng các sản phẩm đặc trưng, phát triển chuỗi liên kết giữa sản xuất nông nghiệp với dịch vụ du lịch nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế.
Có thể khẳng định rằng, phát triển nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm tăng thu nhập cho người dân mà còn là chiến lược lâu dài hướng đến phát triển xanh và bền vững. Đây là con đường hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn thiên nhiên, giữa khai thác tiềm năng với gìn giữ những giá trị vốn có của vùng đất U Minh Thượng.
Mỗi người dân chính là chủ thể của quá trình phát triển. Mỗi khu vườn được chăm sóc sạch đẹp, mỗi sản phẩm nông nghiệp an toàn, mỗi nụ cười thân thiện dành cho du khách sẽ góp phần xây dựng hình ảnh vùng đệm U Minh Thượng ngày càng văn minh, giàu đẹp và đáng sống. Với sự đồng thuận của người dân, sự quan tâm của chính quyền và sự đồng hành của các ngành chức năng, mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái tại K21 vùng đệm U Minh Thượng sẽ từng bước phát huy hiệu quả, trở thành động lực mới cho phát triển kinh tế nông thôn, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống của cộng đồng địa phương.
Bài và ảnh: Nguyễn Văn Hiển
