Ngày 19/5/2026, tại TP. Cần Thơ, Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV tổ chức Lễ trao giải Vụ Hè Thu 2025 (Vụ 3) nhằm tôn vinh các doanh nghiệp có thành tích xuất sắc trong liên kết với hợp tác xã và nông hộ triển khai canh tác lúa bền vững theo định hướng tăng lợi nhuận, giảm phát thải khí nhà kính và bảo đảm các yếu tố công bằng xã hội.
Sự kiện thu hút hơn 100 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ cùng đại diện nhà tài trợ là Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc. Đây được xem là diễn đàn quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi sản xuất lúa gạo theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu, phát thải thấp và nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam.
Kết quả ấn tượng sau 3 vụ triển khai
Tính đến hết Vụ 3, Dự án TRVC đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực với sự tham gia của 10 doanh nghiệp đầu ngành cùng 15 đối tác trong chuỗi giá trị lúa gạo. Dự án đã kết nối thành công 163 hợp tác xã, tổ hợp tác và hơn 20.620 nông hộ sản xuất. Tổng diện tích canh tác bền vững đăng ký qua 3 vụ đạt 84.459ha, tạo nền tảng quan trọng hướng tới mục tiêu tích lũy 200.000ha trong 6 vụ sản xuất, góp phần thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp của Chính phủ.
Riêng trong Vụ 3, diện tích đăng ký tăng mạnh, đạt hơn 44.275ha. Trong đó, An Giang dẫn đầu với 27.743ha, còn Đồng Tháp đạt hơn 16.531ha, tăng gấp 5,6 lần so với Vụ 1.
Dù thị trường xuất khẩu gạo và giá gạo thế giới biến động theo chiều hướng giảm, vẫn có 7 doanh nghiệp duy trì cam kết bao tiêu toàn bộ sản lượng lúa cho nông dân, tương ứng 64,5% tổng diện tích tham gia dự án. Đáng chú ý, 119 hợp đồng liên kết (chiếm 35,8%) được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn thị trường từ 50 – 1.900 đồng/kg.
Nhờ đó, lợi nhuận trung bình của nông dân đạt mức khá cao: 51,58% tại An Giang và 49,27% tại Đồng Tháp. Trong khi mục tiêu ban đầu của dự án chỉ đặt ra mức lợi nhuận tối thiểu 30%, thực tế lợi nhuận trung bình toàn dự án đã đạt tới 56,22%. Trong số các doanh nghiệp tham gia, Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (VINARICE) là đơn vị đạt giải thưởng cao nhất với hơn 27.002ha diện tích đăng ký dự thi, mức giảm phát thải trung bình 3,76 tấn CO2/ha và lợi nhuận bình quân của nông hộ đạt 49,04%.
Điểm sáng trong giảm phát thải và phát triển “Gạo Việt xanh”
Một trong những thành công nổi bật của Dự án TRVC là nâng cao mức độ tuân thủ quy trình canh tác bền vững của nông dân. Tỷ lệ sử dụng giống lúa kiểm định, gieo sạ đồng loạt và cơ giới hóa khâu thu hoạch đều đạt 100%. Đặc biệt, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) được áp dụng rộng rãi, vượt xa mục tiêu ban đầu của dự án. Đây là giải pháp quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm tài nguyên nước trong sản xuất lúa.
Nhờ đồng bộ nhiều giải pháp canh tác xanh, dự án đã cắt giảm khoảng 320.910 tấn CO2 tương đương, góp phần đáng kể vào mục tiêu giảm phát thải của ngành nông nghiệp Việt Nam. Song song đó, dự án phối hợp cùng VietRisa triển khai các cột mốc quan trọng trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, với hơn 71.426 tấn gạo được cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh – phát thải thấp”.
Đáng chú ý, Công ty Trung An đã xuất khẩu thành công 500 tấn gạo “Gạo Việt xanh – phát thải thấp” đầu tiên sang thị trường Nhật Bản. Trong khi đó, vào tháng 10/2025, Angimex-Kitoku trở thành doanh nghiệp đầu tiên trong lĩnh vực nông nghiệp nhận khoản vay liên kết phát triển bền vững từ ngân hàng MUFG.
Thúc đẩy bình đẳng giới và hòa nhập xã hội
Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế và môi trường, Dự án TRVC còn tạo dấu ấn rõ nét trong thúc đẩy bình đẳng giới và hòa nhập xã hội (GEDSI). Theo báo cáo Vụ 3, phụ nữ chiếm 37% tổng số người tham gia các hoạt động do doanh nghiệp triển khai. Có 7/10 doanh nghiệp duy trì tỷ lệ tối thiểu 35% phụ nữ giữ vai trò lãnh đạo.
Bên cạnh đó, công tác hỗ trợ người khuyết tật cũng được chú trọng thông qua việc thiết lập quan hệ hợp tác với Hội Liên hiệp Phụ nữ tại địa phương để tổ chức các lớp tập huấn chuyên biệt. Đồng thời, đã có 3 doanh nghiệp chủ động bố trí ngân sách nhằm cải thiện khả năng tiếp cận và cung cấp hỗ trợ phù hợp cho người khuyết tật.
Với nguồn vốn 17 triệu AUD từ Chính phủ Úc và sự điều phối của SNV, Dự án TRVC đang từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu — nơi tăng trưởng xanh không chỉ giúp nâng cao giá trị hạt gạo mà còn bảo đảm sinh kế bền vững cho người nông dân và thúc đẩy phát triển xã hội toàn diện.
Bài và ảnh: Hồng Hà
