Mùa mưa với độ ẩm không khí cao, mưa kéo dài, ngập úng cục bộ và thời tiết thay đổi thất thường là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng phát triển, làm gia tăng nguy cơ phát sinh nhiều loại dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm. Bên cạnh đó, nguồn thức ăn dễ bị hư hỏng, ô nhiễm, chất lượng nước suy giảm, chuồng trại ẩm thấp cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng sinh trưởng, sinh sản và năng suất của vật nuôi.
Để giảm thiểu thiệt hại trong mùa mưa và nâng cao hiệu quả chăn nuôi, Trung tâm Khuyến nông An Giang khuyến cáo người chăn nuôi thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật sau:
1. Gia cố chuồng trại, bảo đảm an toàn sinh học
Chuồng nuôi cần được xây dựng ở nơi cao ráo, dễ thoát nước, nền chuồng cao hơn mặt đất tự nhiên để tránh ngập úng khi mưa lớn. Trước mùa mưa cần kiểm tra, sửa chữa mái che, tường, cửa chuồng, hệ thống thoát nước và các công trình phụ trợ nhằm bảo đảm chuồng nuôi không bị dột, ngập hoặc tốc mái khi có mưa giông.
Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý chất thải đúng quy định; định kỳ tiêu độc, khử trùng khu vực chăn nuôi, máng ăn, máng uống và dụng cụ chăn nuôi để tiêu diệt mầm bệnh. Duy trì chuồng nuôi thông thoáng, khô ráo, hạn chế ẩm thấp nhằm giảm nguy cơ phát sinh các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa và nấm da.
Các hộ chăn nuôi cần bố trí hố sát trùng trước cửa chuồng, khu chứa chất thải tách biệt khu chăn nuôi, đồng thời chuẩn bị bạt che, máy phát điện hoặc các thiết bị sưởi dự phòng để ứng phó khi xảy ra mưa lớn, mất điện kéo dài.
2. Chủ động nguồn thức ăn và nước uống
Mưa kéo dài có thể làm thiếu hụt nguồn thức ăn xanh và làm hư hỏng thức ăn dự trữ. Người chăn nuôi cần chủ động dự trữ rơm khô, cỏ khô, ủ chua cỏ hoặc thân cây bắp nhằm bảo đảm nguồn thức ăn ổn định cho gia súc trong thời gian mưa bão.
Đối với gia súc ăn cỏ, cần bổ sung thêm thức ăn tinh với lượng phù hợp để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, giúp vật nuôi duy trì thể trạng và tăng sức chống chịu trước điều kiện thời tiết bất lợi. Thức ăn phải được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, thường xuyên kiểm tra để loại bỏ thức ăn bị ẩm mốc hoặc hư hỏng.
Nước uống phải sạch, đủ số lượng và được thay thường xuyên. Trường hợp nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm sau mưa lũ, cần xử lý bằng các chất sát trùng phù hợp như Chloramin B hoặc chlorine theo đúng hướng dẫn chuyên môn trước khi sử dụng cho vật nuôi.
3. Tăng cường chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh
Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo hướng dẫn của cơ quan thú y là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong mùa mưa.
Đối với đàn trâu, bò cần tiêm phòng các bệnh như lở mồm long móng, tụ huyết trùng, viêm da nổi cục; đàn heo cần tiêm phòng dịch tả heo, tụ huyết trùng, phó thương hàn, lở mồm long móng và các bệnh truyền nhiễm theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; đối với gia cầm cần thực hiện đầy đủ chương trình tiêm phòng cúm gia cầm, Newcastle, Gumboro, tụ huyết trùng và các bệnh khác theo từng đối tượng nuôi.
Song song với công tác tiêm phòng, người chăn nuôi cần theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi hằng ngày, đặc biệt vào sáng sớm để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường như sốt, bỏ ăn, tiêu chảy, khó thở, giảm vận động hoặc thay đổi màu sắc phân. Khi phát hiện vật nuôi có dấu hiệu mắc bệnh phải cách ly ngay, thông báo cho cán bộ thú y để được hướng dẫn xử lý; tuyệt đối không bán chạy, giết mổ hoặc vứt xác động vật chết ra môi trường.
Trong thời gian thời tiết bất lợi nên bổ sung vitamin, khoáng chất, chất điện giải, men tiêu hóa và các chế phẩm tăng sức đề kháng theo hướng dẫn nhằm giúp vật nuôi phục hồi nhanh, hạn chế stress và nâng cao khả năng chống chịu với dịch bệnh.
4. Quản lý môi trường chăn nuôi
Thường xuyên kiểm tra hệ thống thoát nước, không để nước đọng trong khu vực chăn nuôi vì đây là môi trường thuận lợi cho ruồi, muỗi và nhiều loại mầm bệnh phát triển. Ao, hồ, giếng nước cần được vệ sinh và xử lý định kỳ nhằm bảo đảm nguồn nước sạch phục vụ chăn nuôi và sinh hoạt.
Đối với những vùng thường xuyên ngập lụt, cần có phương án di dời đàn vật nuôi đến nơi an toàn khi có cảnh báo thiên tai.
5. Theo dõi dự báo thời tiết và chủ động ứng phó
Người chăn nuôi cần thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết từ các cơ quan chức năng để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống mưa bão, bảo vệ đàn vật nuôi và tài sản.
Trước khi mưa bão xảy ra cần kiểm tra toàn bộ chuồng trại, dự trữ đầy đủ thức ăn, thuốc thú y, vật tư sát trùng, nhiên liệu và các thiết bị cần thiết. Đối với các địa phương vùng cao hoặc khu vực thường có mưa kéo dài, nhiệt độ giảm thấp, cần tăng cường che chắn chuồng nuôi, bổ sung chất độn chuồng, giữ ấm cho vật nuôi và cung cấp nước uống ấm nhằm hạn chế các bệnh về đường hô hấp.
6. Tăng cường liên kết và hỗ trợ trong chăn nuôi
Các hộ chăn nuôi nên chủ động trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ nhau trong việc di dời, chăm sóc đàn vật nuôi khi xảy ra thiên tai. Đồng thời, tích cực tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật do ngành nông nghiệp và Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức để cập nhật các tiến bộ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Khuyến cáo của Trung tâm Khuyến nông An Giang
Phòng bệnh luôn hiệu quả và tiết kiệm hơn chữa bệnh. Việc chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học, chăm sóc nuôi dưỡng hợp lý, tiêm phòng đầy đủ và theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi thường xuyên sẽ góp phần hạn chế thiệt hại do mưa bão, giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh, nâng cao hiệu quả và phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững.
Bài và ảnh: Lê Thị Hồng Cẩm
