Thúc đẩy chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp gắn với bảo vệ môi trường

Sáng 09/07/2026, tại Khu du lịch sinh thái Phú Điền, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang phối hợp với Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tổ chức Hội nghị truyền thông về thu gom, tiêu hủy bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, kết hợp ký kết Chương trình phối hợp về bình đẳng giới và hòa nhập người khuyết tật (GEDSI) trong chuỗi giá trị lúa gạo phát thải thấp. Đây là hoạt động nhằm nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển nền sản xuất lúa gạo xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hội nghị nằm trong khuôn khổ Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” (TRVC) do Chính phủ Úc tài trợ thông qua Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Sở Nông nghiệp và Môi trường hai tỉnh An Giang, Đồng Tháp triển khai trong giai đoạn 2023 – 2027.

Sau hơn hai năm triển khai tại An Giang, Dự án TRVC đã trở thành một trong những mô hình tiêu biểu trong chuyển đổi sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh đến năm 2030 của Chính phủ.

Theo kết quả kiểm định độc lập, đến vụ Hè Thu năm 2026, dự án đã mở rộng quy mô lên 55.270 ha, thu hút 9.419 hộ nông dân tham gia thông qua các hợp tác xã, tổ hợp tác cùng 9 doanh nghiệp liên kết sản xuất.

Đại diện công ty Syngenta trình bày kết quả về thu gom vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật.

Đáng chú ý, tổng lượng giảm phát thải khí nhà kính của dự án đạt 190.047,26 tấn CO₂e, trong khi tỷ suất lợi nhuận bình quân của nông hộ đạt 56,34%. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, dự án còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã và nông dân, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường trong nước và quốc tế.

Một kết quả nổi bật khác là 100% doanh nghiệp tham gia dự án đã lồng ghép các chính sách về bình đẳng giới, hòa nhập người khuyết tật và xã hội (GEDSI) trong hoạt động sản xuất, liên kết chuỗi giá trị và hỗ trợ sinh kế cho người dân.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án TRVC tỉnh An Giang nhấn mạnh, bên cạnh mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo, việc bảo vệ môi trường đồng ruộng cũng là yêu cầu cấp thiết trong quá trình xây dựng nền nông nghiệp xanh. Trong đó, thu gom và xử lý đúng quy định bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế ô nhiễm đất, nguồn nước và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo ngành Nông nghiệp, mặc dù nhận thức của người dân đã từng bước được nâng lên, song tình trạng vứt bỏ chai, lọ, bao bì thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng, kênh mương sau sử dụng vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi. Điều này không chỉ làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản và mục tiêu xây dựng các vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn an toàn, phát thải thấp.

Tại hội nghị, các đại biểu, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân được cập nhật các quy định về thu gom, lưu chứa, vận chuyển và tiêu hủy bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng; đồng thời trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai tại cơ sở. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Tổ chức SNV cũng trực tiếp giải đáp nhiều ý kiến, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu gom, xử lý chất thải nông nghiệp trong thời gian tới.

Ông Lê Hoài Thanh – Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường báo cáo tình hình thực hiện việc thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các địa phương thuộc tỉnh An Giang.

Một điểm nhấn của chương trình là lễ ký kết Chương trình phối hợp về bình đẳng giới và hòa nhập người khuyết tật giữa các đơn vị tham gia dự án. Thông qua chương trình, các bên thống nhất tăng cường lồng ghép các nguyên tắc GEDSI trong toàn bộ quá trình triển khai dự án; nâng cao vai trò của phụ nữ trong chuỗi giá trị lúa gạo; cải thiện điều kiện làm việc, an toàn lao động và tạo cơ hội để người khuyết tật, các nhóm yếu thế tiếp cận các hoạt động sản xuất, đào tạo và phát triển sinh kế một cách bình đẳng.

Việc kết hợp giữa chuyển đổi sản xuất lúa phát thải thấp với bảo vệ môi trường và thúc đẩy bình đẳng xã hội được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng xanh. Đây không chỉ là yêu cầu để nâng cao năng lực cạnh tranh của hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế mà còn góp phần thực hiện các cam kết về giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Kết thúc hội nghị, các đơn vị thống nhất tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp về trách nhiệm thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng; đồng thời tăng cường sự tham gia của phụ nữ, người khuyết tật và các nhóm yếu thế trong chuỗi giá trị lúa gạo. Qua đó, từng bước xây dựng nền sản xuất lúa gạo xanh, phát thải thấp, an toàn và bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bài và ảnh: Phan Phi Hùng