An Giang thực hiện Đề án 1 triệu hecta lúa cất lượng cao, phát thải thấp đã mang lại kết quả tích cực, giảm chi phí, giảm phát thải khí nhà kính, tăng lợi nhuận. Các mô hình trình diễn cho thấy hiệu quả kinh tế chất lượng gạo và cải thiện sinh kế cho nông dân, góp phần phát triển bền vững.
Để thực hiện vụ lúa vụ Hè thu sắp tới cũng như Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao tốt hơn ngày 15/4, UBND tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị sơ kết sản xuất, tiêu thụ lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 và triển khai giải pháp vụ Hè Thu 2026. Đây là dịp nhằm đánh giá lại kết quả đạt được cũng như trao đổi thảo luận các vấn đề trăn trở trong sản xuất và liên kết tiêu thụ.
Hiệu quả mang lại từ mô hình
Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh An Giang cho biết, vụ Đông Xuân năm 2025-2026 nông dân An Giang tiếp tục đạt kết quả tích cực trong sản xuất lúa. Với diện tích xuống giống đạt hơn 503.563ha, năng suất trung bình ước đạt 7,8 tấn/ha, tăng 2,5% so với kế hoạch đề ra. Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng giống lúa chất lượng cao tăng mạnh, chiếm 73,55% diện tích, trong đó nhiều giống có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và cho giá trị kinh tế cao. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nên đã giúp giảm chi phí đầu vào. Đây là tín hiệu cho thấy ngành nông nghiệp đã và đang dịch chuyển theo hướng nâng cao giá trị thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Bên cạnh đó, Đề án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao đã mang lại hiệu quả kinh tế so với cách làm truyền thống. Các mô hình trình diễn áp dụng biện pháp giảm lượng giống gieo sạ chỉ sử dụng 80 kg/ha (trước đây từ 180-200kg/ha, từng bước thay đổi tập quán gieo sạ của nông dân. Việc bón phân cân đối và áp dụng quy trình tưới ướt khô xen kẻ đúng theo khuyến cáo của ngành nông nghiệp nên chi phí giảm hơn 3,2 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng 4,3 triệu đồng/ha so với canh tác truyền thống. Đây là bước tiến quan trọng, hướng đi tất yếu để nông dân tăng thu nhập bền vững và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
Với cách làm này đã tạo niềm tin cho nông dân, đại diện Hợp tác xã Tây Phú chia sẻ, nông dân trong HTX luôn xác định rõ việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt, thấy được lợi ích của vùng sản xuất lúa chất lượng cao từ việc sử dụng giống xác nhận, giảm vật tư đầu vào, cho đến áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến như 1P5G, IPM và tưới ngập khô xen kẽ nhằm giảm phát thải khí mê-tan, giảm ô nhiễm môi trường và phát triển bền vững.
Đẩy mạnh liên kết sản xuất – tiêu thụ
Tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cho rằng, việc thực hiện tốt tiến bộ khoa học kỹ thuật nâng cao chất lượng lúa gạo là yếu tố sống còn trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt.
Ông Phạm Thái Bình Chủ tịch Hội đồng quản trị, Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An đã 30 năm hoạt động trong ngành lúa, gạo và là doanh nghiệp tiên phong trong đầu tư liên kết với HTX, nông dân sản xuất canh tác trồng lúa theo hướng bền vững đã khẳng định: Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp chính là giải pháp căn cơ để chấm dứt tình trạng không bền vững kéo dài thời gian qua và hiện nay đối với ngành hàng lúa, gạo tỉnh An Giang và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung.
Thị trường quốc tế ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường. Nếu chúng ta không tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, rất khó đáp ứng các đơn hàng lớn và ổn định.
Vai trò của hợp tác xã trong việc tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa
Các hợp tác xã nông nghiệp được xác định là “cầu nối” quan trọng giữa nông dân và doanh nghiệp. Trong vụ Đông Xuân vừa qua, nhiều hợp tác xã đã phát huy tốt vai trò tổ chức sản xuất tập trung, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật. Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Hợp tác xã Tây Phú, Nguyễn Phi Sơn Hổ cho biết: nông dân luôn sản xuất theo cùng một giống, cùng lịch thời vụ, áp dụng quy trình từ khâu làm đất, gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch, giúp nông dân giảm đáng kể chi phí sản xuất. Việc áp dụng các kỹ thuật tiên tiến đã mang lại hiệu quả rõ rệt giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân đạm, giảm thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm nước và hạn chế phát thải. Đặc biệt, phương pháp tưới ngập khô xen kẽ (AWD) giúp giảm đáng kể khí mê-tan, một chỉ tiêu quan trọng trong Đề án 01 triệu hecta lúa chất lượng cao.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mô hình hợp tác xã kiểu mới không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo điều kiện để triển khai các chương trình lớn như đề án 1 triệu hecta lúa là giải pháp phát triển bền vững.
Triển khai đề án 1 triệu hecta chiến lược phát triển bền vững
Một nội dung trọng tâm của hội nghị là triển khai Đề án phát triển 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Thời gian qua ngành nông nghiệp rất quan tâm và được xem là bước đi chiến lược nhằm tái cơ cấu ngành lúa gạo theo hướng bền vững.
Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Đề án không chỉ đơn thuần là tăng diện tích mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức sản xuất, phải chuyển sang sản xuất xanh, giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Thực tế cho thấy việc đẩy mạnh liên kết theo chuỗi giá trị, nhiều cách làm hay của doanh nghiệp, Hợp tác xã rất nổi bật trong việc sản xuất theo đơn đặt hàng thời gian qua. Qua đó sẽ kiểm soát được dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đáp ứng theo tiêu chuẩn thị trường khó tính như EU và Nhật Bản. Ông cũng cho biết, ngành nông nghiệp sẽ tập trung vào các giải pháp để mang lại giá trị cao hơn như: tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển hệ thống thủy lợi thích ứng biến đổi khí hậu; đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Công Thức khẳng định, vụ Đông Xuân 2025-2026 là vụ sản xuất chính của năm là tiền đề thực hiện thắng lợi tăng trưởng quý I. Đề án phát triển bền vững 01 triệu hécta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh cần tập trung mọi nguồn lực, phấn đấu nhân rộng đạt mục tiêu diện tích đăng ký 183.000 ha trong năm 2026. Đồng thời thường xuyên đôn đốc, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh tại địa phương.
Hội nghị kết thúc trong không khí thống nhất cao về các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Các đại biểu đều nhận định rằng, việc thực hiện thành công đề án 1 triệu hecta lúa sẽ góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa bền vững không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu./.
Bài và ảnh: Trang Nghiêm
