Công nghệ số hỗ trợ nông dân trong giám sát và cảnh báo sâu, rầy trên đồng ruộng

Bên cạnh phương pháp thăm đồng thường xuyên, việc ứng dụng trạm giám sát côn trùng thông minh kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu hình ảnh và bản đồ số đang mở ra hướng tiếp cận mới, hỗ trợ cán bộ khuyến nông và nông dân chủ động hơn trong theo dõi, cảnh báo dịch hại trên đồng ruộng.

Hệ thống giám sát sâu rầy hỗ trợ nông dân trong việc kiểm tra các loài côn trùng gây hại theo từng vụ mùa.

Trước đây, việc theo dõi sâu, rầy chủ yếu dựa vào hoạt động thăm đồng trực tiếp của nông dân và cán bộ kỹ thuật. Phương pháp này vẫn giữ vai trò quan trọng, tuy nhiên, đối với những vùng sản xuất có diện tích lớn, việc giám sát thường xuyên đòi hỏi nhiều thời gian và nhân lực. Sự phát triển của công nghệ số đã tạo thêm công cụ hỗ trợ theo dõi tình hình côn trùng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sản xuất.

Trong đó, trạm giám sát côn trùng thông minh là giải pháp ứng dụng thiết bị ghi nhận hình ảnh, công nghệ AI và phần mềm quản lý dữ liệu để theo dõi, thống kê một số đối tượng côn trùng trên đồng ruộng. Thông tin được cập nhật và thể hiện thông qua hình ảnh, biểu đồ thống kê và bản đồ số, giúp người dùng theo dõi diễn biến côn trùng tại từng trạm theo các khoảng thời gian khác nhau.

Tại An Giang, đã triển khai 26 trạm giám sát côn trùng thông minh, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin dịch hại, thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh, nông dân có thể truy cập chức năng giám sát côn trùng để theo dõi các thông tin như nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ và hướng gió, lượng mưa, số lượng và mật độ côn trùng được hệ thống ghi nhận. Dữ liệu hình ảnh và thống kê còn được sử dụng để xây dựng bản đồ thể hiện mật độ, diễn biến của một số đối tượng côn trùng, giúp người dùng có thêm thông tin tham khảo về tình hình dịch hại tại khu vực sản xuất.

Việc ứng dụng trạm giám sát côn trùng thông minh mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho công tác khuyến nông và sản xuất lúa. Hệ thống giúp tăng khả năng theo dõi diễn biến côn trùng, hỗ trợ cán bộ chuyên môn xác định khu vực có nguy cơ phát sinh dịch hại, chủ động kiểm tra đồng ruộng và tổ chức thông tin cảnh báo đến người sản xuất. Qua đó, nông dân có thêm cơ sở để áp dụng biện pháp quản lý dịch hại phù hợp, hạn chế phun thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết, giảm chi phí sản xuất và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái đồng ruộng.

Để phát huy hiệu quả công nghệ, cần kết hợp dữ liệu từ các trạm giám sát với kết quả điều tra đồng ruộng, mật độ dịch hại, giai đoạn sinh trưởng của cây lúa và điều kiện thời tiết để phân tích, dự báo và đưa ra khuyến cáo phù hợp. Đồng thời, hệ thống khuyến nông cần tăng cường hướng dẫn, tập huấn cho cán bộ cơ sở, hợp tác xã và nông dân sử dụng nền tảng số, tiếp nhận thông tin cảnh báo, chủ động kiểm tra đồng ruộng và áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), góp phần hạn chế phun thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết, giảm chi phí và bảo vệ môi trường.

Hệ thống bao gồm việc nhận dạng, kiểm tra số lượng côn trùng gây hại trên cây lúa và sử dụng thiên địch để tiêu diệt.

Trong định hướng phát triển nông nghiệp, việc kết hợp giữa công nghệ số, kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm sản xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý dịch hại, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, hướng đến sản xuất lúa an toàn, tiết kiệm chi phí, giảm phát thải và phát triển bền vững tại An Giang.

Bài và ảnh: Phan Phi Hùng