Cúm gia cầm là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút cúm A gây ra, thường gặp nhất là chủng H5N1. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, gây tỷ lệ chết cao trên đàn gia cầm và có thể lây sang người, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành chăn nuôi cũng như sức khỏe cộng đồng. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, do đó việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo vệ đàn vật nuôi và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh.
Dấu hiệu nhận biết bệnh
Thời gian ủ bệnh thường từ vài giờ đến 3 ngày. Gia cầm mắc bệnh có các biểu hiện:
- Sốt cao, giảm ăn hoặc bỏ ăn.
- Khó thở, há mỏ để thở, chảy nước mũi và nước mắt.
- Tiêu chảy, phân màu xanh hoặc vàng, có mùi tanh.
- Mào và tích sưng, tím tái hoặc xuất huyết.
- Xuất huyết ở da chân.
- Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng thần kinh như đi loạng choạng, quay vòng, co giật rồi chết.
- Tỷ lệ chết cao, diễn biến bệnh nhanh.
Các biện pháp phòng bệnh khi chưa có dịch
1. Thực hiện tốt chăn nuôi an toàn sinh học
- Chuồng trại phải được xây dựng cao ráo, thông thoáng, dễ vệ sinh và tiêu độc khử trùng.
- Thường xuyên vệ sinh máng ăn, máng uống, thu gom phân và chất thải để xử lý đúng quy định.
- Định kỳ phun thuốc sát trùng khu vực chăn nuôi, dụng cụ chăn nuôi và khu vực xung quanh.
- Áp dụng nguyên tắc “cùng vào – cùng ra”, có thời gian để trống chuồng trước khi nuôi lứa mới.
2. Tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của cơ quan thú y
Người chăn nuôi cần thực hiện tiêm phòng vaccine cúm gia cầm và các bệnh truyền nhiễm khác theo lịch khuyến cáo của cơ quan chuyên môn. Việc tiêm phòng đầy đủ giúp tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.
3. Tăng cường chăm sóc, nuôi dưỡng
- Cung cấp khẩu phần thức ăn đầy đủ, cân đối dinh dưỡng, đảm bảo chất lượng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh trưởng và phát triển của đàn gia cầm.
- Thường xuyên bổ sung vitamin, khoáng chất và chất điện giải để nâng cao sức đề kháng, giúp vật nuôi chống chịu tốt với điều kiện thời tiết bất lợi và các tác nhân gây bệnh.
- Đảm bảo nguồn nước uống sạch, thay nước hằng ngày và vệ sinh máng uống thường xuyên.
- Chủ động che chắn chuồng nuôi, duy trì môi trường thông thoáng vào mùa nắng, giữ ấm vào mùa lạnh nhằm hạn chế ảnh hưởng của thời tiết đến sức khỏe đàn gia cầm.
- Thực hiện vệ sinh chuồng trại, máng ăn, máng uống định kỳ; thu gom và xử lý phân, chất độn chuồng theo đúng quy định nhằm giảm thiểu mầm bệnh trong môi trường chăn nuôi.
- Tiến hành tiêu độc, khử trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi sau mỗi lứa nuôi và định kỳ theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.
– Định kỳ tẩy ký sinh trùng để tăng cường sức khỏe và nâng cao khả năng miễn dịch cho đàn gia cầm.
- Sau khi kết thúc mỗi lứa nuôi, cần để trống chuồng trong một khoảng thời gian thích hợp trước khi tái đàn nhằm cắt đứt vòng đời của mầm bệnh và bảo đảm an toàn sinh học trong chăn nuôi.
4. Kiểm soát con giống và nguồn lây bệnh
- Chỉ mua con giống tại các cơ sở có uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và đã được kiểm dịch.
- Không nuôi chung nhiều loài gia cầm trong cùng khu vực.
- Hạn chế tiếp xúc giữa gia cầm nuôi với chim hoang dã và động vật mang mầm bệnh.
- Không mua bán, vận chuyển gia cầm và sản phẩm gia cầm không rõ nguồn gốc.
Chủ động giám sát và Biện pháp phòng bệnh khi khu vực xung quanh có dịch
Khi địa phương hoặc khu vực lân cận xuất hiện dịch cúm gia cầm, người chăn nuôi cần tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch bệnh:
- Thực hiện tiêu độc, khử trùng chuồng trại và khu vực chăn nuôi định kỳ.
- Bổ sung vitamin, chất điện giải nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn gia cầm.
- Hạn chế người lạ ra vào khu vực chăn nuôi.
- Không mua bán, vận chuyển gia cầm và sản phẩm gia cầm chưa qua kiểm dịch hoặc không rõ nguồn gốc.
- Theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi hằng ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Khi phát hiện gia cầm có biểu hiện bất thường hoặc chết nhiều không rõ nguyên nhân, người chăn nuôi cần báo ngay cho cán bộ thú y địa phương để được hướng dẫn xử lý kịp thời. Tuyệt đối không giết mổ, tiêu thụ hoặc vứt xác gia cầm bệnh ra môi trường nhằm tránh làm lây lan dịch bệnh.
Khuyến cáo đối với người chăn nuôi
Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, người chăn nuôi và người trực tiếp tiếp xúc với gia cầm cần:
- Mang quần áo bảo hộ, khẩu trang và găng tay khi chăm sóc, vận chuyển hoặc xử lý gia cầm bệnh.
- Rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với gia cầm.
- Thực hiện ăn chín, uống sôi; không sử dụng tiết canh hoặc thịt gia cầm chưa được nấu chín.
- Chỉ sử dụng các sản phẩm gia cầm có nguồn gốc rõ ràng và đã được kiểm dịch theo quy định.
- Không vứt xác gia cầm chết bừa bãi ra môi trường.
Khuyến cáo của ngành chuyên môn
Cúm gia cầm là bệnh nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh và gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Việc áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học, tiêm phòng đầy đủ, vệ sinh tiêu độc khử trùng và giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh là những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ đàn gia cầm và nâng cao hiệu quả chăn nuôi và phát triển ngành chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững..
Người chăn nuôi cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh; thường xuyên theo dõi tình hình dịch tễ và phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y địa phương nhằm phát hiện, xử lý kịp thời, không để dịch bệnh lây lan trên diện rộng.
Bài và ảnh: Lê Thị Hồng Cẩm
