Năm 2026, An Giang triển khai 184.035 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, đạt 100,2% kế hoạch. Các mô hình trình diễn bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực, giúp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận và thúc đẩy chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng xanh, bền vững.
Thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”, tỉnh An Giang tập trung chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, hợp tác xã, tổ hợp tác và nông dân triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật. Trọng tâm là giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng hạt gạo, cải thiện hiệu quả kinh tế và giảm tác động đến môi trường.
Năm 2026, diện tích lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh đạt 184.035 ha, vượt kế hoạch 183.597 ha. Trong đó, diện tích áp dụng các tiêu chí giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý nước tưới đạt 184.035 ha; diện tích áp dụng thêm tiêu chí giảm lượng giống gieo sạ đạt 117.000 ha; diện tích thực hiện thêm tiêu chí thu gom rơm rạ sau thu hoạch đạt 56.000 ha.
Kết quả này cho thấy các giải pháp canh tác tiên tiến đang từng bước được mở rộng, góp phần thay đổi tập quán sản xuất lúa theo hướng tiết kiệm vật tư đầu vào, sử dụng tài nguyên hiệu quả và nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường.
Trong năm, Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang triển khai 8 mô hình trình diễn tại 8 xã, với tổng diện tích 398,16 ha và 100 hộ nông dân tham gia. Các mô hình tập trung hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, quản lý hợp lý lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới; đồng thời tăng cường theo dõi đồng ruộng, ghi chép nhật ký sản xuất.
Kết quả đánh giá cho thấy, chi phí sản xuất tại các mô hình giảm bình quân từ 3,24 – 4,405 triệu đồng/ha; lợi nhuận bình quân đạt từ 28,093 – 30,560 triệu đồng/ha. Giá thành sản xuất giảm từ 2.870 đồng/kg xuống còn 2.450 đồng/kg, trong khi lợi nhuận tăng thêm từ 4,37 – 7,145 triệu đồng/ha.
Hiệu quả này cho thấy việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật không chỉ hướng đến mục tiêu giảm phát thải mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho người trồng lúa. Quản lý tốt lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới giúp hạn chế lãng phí, giảm chi phí đầu vào, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong quá trình sản xuất.
Bên cạnh 8 mô hình do cơ quan chuyên môn chủ trì, các địa phương còn triển khai thêm 31 mô hình với tổng diện tích 2.346,5 ha. Việc mở rộng các mô hình tạo điều kiện để nông dân tiếp cận, thực hành và đánh giá hiệu quả của quy trình canh tác mới, qua đó tạo cơ sở thực tiễn cho việc nhân rộng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh.
Cùng với mở rộng diện tích sản xuất, An Giang triển khai 15 mô hình đo đạc, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải (MRV), với tổng diện tích 1.192,3 ha. Các hoạt động được thực hiện gồm lập danh sách nông dân tham gia, xây dựng bản đồ vùng sản xuất, thu thập thông tin cơ sở, lắp đặt ống theo dõi mực nước và thu thập hình ảnh minh chứng việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD).
Đây là cơ sở quan trọng để từng bước chuẩn hóa dữ liệu vùng sản xuất, hoàn thiện quy trình đo đạc, báo cáo và thẩm định lượng phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa. Việc quản lý dữ liệu, ghi chép nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc cũng góp phần nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với chất lượng và tính bền vững của sản phẩm.
Đáng chú ý, một số mô hình đã thực hiện liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, với giá thu mua cao hơn giá thị trường từ 800–1.000 đồng/kg. Liên kết này tạo thêm động lực để nông dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, duy trì chất lượng sản phẩm và tham gia các chuỗi sản xuất có tổ chức.
Sang năm 2027, An Giang dự kiến tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, đẩy mạnh áp dụng đồng bộ các giải pháp giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, quản lý nước theo phương pháp AWD, thu gom và xử lý rơm rạ sau thu hoạch.
Tỉnh cũng chú trọng tăng cường cơ giới hóa, chuyển đổi số, quản lý nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc và triển khai MRV. Cùng với đó, năng lực quản trị của các hợp tác xã, tổ hợp tác sẽ tiếp tục được củng cố, gắn tổ chức sản xuất với kết nối doanh nghiệp và phát triển liên kết theo chuỗi giá trị.
Với kết quả đạt được trong năm 2026, An Giang có thêm cơ sở để mở rộng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo hướng đồng bộ, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị hạt gạo, cải thiện thu nhập cho nông dân, đồng thời thúc đẩy thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển nông nghiệp bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Bài và ảnh: Phan Phi Hùng
