Vụ lúa Đông Xuân là vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm, có vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của nông dân. Phần lớn diện tích tập trung chủ yếu giai đoạn đẻ nhánh -đòng trổ, nếu không quản lý, chăm sóc tốt sẽ dễ phát sinh sâu bệnh, đổ ngã, làm giảm năng suất. Nông dân cần áp dụng tốt các biện pháp kỹ thuật như sau:
Giai đoạn trước Tết, lúa chủ yếu ở thời kỳ đẻ nhánh – đòng trổ. Nông dân cần quản lý nước hợp lý, giữ mực nước ruộng khoảng 3 – 5 cm, kết hợp tưới ngập khô xen kẽ giúp bộ rễ phát triển tốt. Việc bón phân cần thực hiện theo nguyên tắc “4 đúng”, bón cân đối giữa đạm, lân và kali, hạn chế bón thừa đạm, dễ làm lúa phát triển thân lá quá mức, tăng nguy cơ sâu bệnh. Thường xuyên thăm đồng để phát hiện sớm sâu bệnh, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật sự cần thiết và theo đúng khuyến cáo kỹ thuật.
Trong dịp Tết, nông dân cần thăm đồng thường xuyên, nhất là những ruộng đang ở giai đoạn làm đòng-trổ, đặc biệt lưu ý phòng trừ bệnh đạo ôn lá, cổ bông trong điều kiện thời tiết se lạnh, sương mù nhiều, ruộng bón thừa đạm. Giai đoạn này, cần giữ mực nước ổn định từ 3 – 5 cm, không để ruộng bị khô hạn hoặc ngập sâu kéo dài.
Chăm sóc lúa sau Tết, giai đoạn lúa trổ bông, chắc hạt và chín, nông dân cần bón phân đón đòng đúng thời điểm. Theo dõi rầy nâu, bệnh lem lép hạt,… ưu tiên áp dụng các biện pháp sinh học, hạn chế phun thuốc tràn lan làm ảnh hưởng đến chất lượng hạt lúa. Trước thu hoạch khoảng 7 – 10 ngày, cần rút nước để ruộng khô ráo, thuận lợi cho cơ giới hóa, giảm thất thoát sau thu hoạch.
Nhìn chung, giai đoạn này nông dân cần thăm đồng, kiểm tra đồng ruộng thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh, đặc biệt các ruộng gieo sạ dày, trồng giống nhiễm (Đài Thơm 8, OM 5451, OM 380, IR 50404, OM 34, …), bón thừa phân đạm. Áp dụng biện pháp phòng, trị một số sinh vật gây hại chính như sau:
– Bệnh đạo ôn lá: hiện nay thời tiết se lạnh vào ban đêm, sáng sớm có sương mù nhiều, đây là điều kiện thuận lợi để bệnh đạo ôn phát sinh, phát triển. Vì vậy, khi bệnh chớm xuất hiện, sử dụng các loại thuốc có hoạt chất đặc trị như Tricyclazole, Fenoxanil, Propiconazole, Tebuconazole… để phun và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. Khi phát hiện bệnh đạo ôn lá cần ngưng ngay việc bón phân đạm, tuyệt đối không pha trộn thêm phân bón lá khi phun thuốc phòng trị bệnh.
– Bệnh đạo ôn cổ bông, lem lép hạt: trong giai đoạn lúa trổ gặp điều kiện thời tiết se lạnh, có sương mù hoặc có mưa, bà con nông dân cần chủ động phòng ngừa bệnh, sử dụng thuốc đặc trị bệnh, phun vào thời điểm khi lúa trổ lác đác (5%) và phun lần 2 khi lúa trổ đều.
– Rầy nâu: khi thấy rầy tuổi 2 – 3 xuất hiện với mật số cao (>3 con/dảnh) có thể sử dụng một trong những thuốc BVTV chống lột xác để phun, giúp giảm nhanh mật số. Trường hợp, có nhiều lứa gối nhau có thể phối hợp thuốc chống lột xác với thuốc có tác động nhanh để diệt trừ rầy hiệu quả.
– Rầy phấn trắng: cần bón phân cân đối giữa N-P-K, không bón dư thừa phân đạm; chăm sóc cây lúa phát triển tốt giúp cây tăng sức chống chịu; áp dụng các quy trình kỹ thuật như 3 giảm – 3 tăng, 1 phải – 5 giảm, IPM, IPHM. Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn đầu của cây lúa để bảo tồn các loài thiên địch như bọ rùa, bọ xít mù xanh, kiến 3 khoang giúp khống chế mật số rầy phấn trắng.
– Muỗi hành (sâu năn): cần lưu ý thời tiết se lạnh vào ban đêm và sáng sớm có sương mù, ban ngày trời có nắng mưa xen kẽ, ẩm độ cao đây là điều kiện rất thích hợp cho muỗi hành phát sinh phát triển. Cần áp dụng các quy trình kỹ thuật như 3 giảm – 3 tăng, 1 phải – 5 giảm, IPM, bón phân cân đối để cây lúa khỏe. Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn đầu của cây lúa, cũng như không lạm dụng chất kích thích sinh trưởng ở giai đoạn mạ-đẻ nhánh. Không phun ngừa để tạo tâm lý “an tâm” ăn tết; ở giai đoạn đẻ nhánh lúa bị nhiễm muỗi hành không nên phun thuốc trừ muỗi hành khi lúa đã thành cọng hành (bảo vệ thiên địch, khống chế mật số muỗi hành ở lứa sau), bón phân cân đối NPK cho những chồi còn lại phát triển tốt tạo được nhiều hạt chắc trên bông
Chăm sóc lúa Đông Xuân đúng kỹ thuật trước, trong và sau Tết Nguyên đán sẽ giúp cây lúa sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh và đạt năng suất, chất lượng cao, góp phần mang lại một vụ mùa thắng lợi cho bà con nông dân./.
Bài và ảnh: Phan Phi Hùng
