Từ những cánh đồng lúa truyền thống, công nghệ số đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất của nông dân xã Châu Phú. Việc ứng dụng máy bay không người lái (drone) trong gieo sạ, bón phân và phun thuốc bảo vệ thực vật không chỉ giúp giảm chi phí, tiết kiệm nhân công mà còn góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại và giảm phát thải.
Những năm gần đây, cùng với quá trình cơ giới hóa nông nghiệp, nhiều hộ nông dân tại xã Châu Phú đã mạnh dạn đưa công nghệ số vào sản xuất. Trên các cánh đồng lúa, hình ảnh máy bay không người lái (drone) bay đều trên ruộng để gieo sạ, bón phân hay phun thuốc bảo vệ thực vật đã trở nên quen thuộc, thay thế dần phương thức lao động thủ công vốn tốn nhiều thời gian và nhân công.
Nếu như trước đây mỗi lần phun thuốc, người nông dân phải mang bình phun nặng hàng chục kilôgam, lội giữa ruộng trong nhiều giờ thì nay toàn bộ công việc được thực hiện thông qua một thiết bị điều khiển. Chỉ cần cài đặt diện tích, đường bay và lượng vật tư cần sử dụng, drone sẽ tự động thực hiện nhiệm vụ với độ chính xác cao.
Không chỉ giúp giảm sức lao động, công nghệ này còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Theo thực tế sản xuất tại địa phương, để phun thuốc bảo vệ thực vật trên 1 ha lúa bằng drone chỉ cần khoảng hai chuyến bay với tổng chi phí khoảng 180.000 đồng/ha. Trong khi đó, nếu phun thủ công, chi phí nhân công thường dao động từ 300.000–400.000 đồng/ha, chưa kể người lao động phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật trong thời gian dài.
Bên cạnh lợi ích về chi phí, drone còn rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện. Một héc-ta lúa chỉ mất khoảng 10–15 phút để hoàn thành việc phun thuốc, giúp nông dân chủ động xử lý khi sâu bệnh phát sinh trên diện rộng, nhất là trong điều kiện thời tiết diễn biến bất thường.
Việc phun thuốc bằng drone cũng góp phần phân bố thuốc tương đối đồng đều trên mặt ruộng, hạn chế tình trạng giẫm đạp làm ảnh hưởng đến cây lúa, đồng thời giảm lượng nước sử dụng trong quá trình phun. Quan trọng hơn, người sản xuất không phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, qua đó giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Từ cơ giới hóa đến số hóa đồng ruộng
Điểm nổi bật của việc ứng dụng máy bay không người lái không chỉ dừng lại ở cơ giới hóa các khâu sản xuất mà còn từng bước đưa chuyển đổi số vào đồng ruộng. Thông qua phần mềm điều khiển, toàn bộ thông tin về diện tích sản xuất, đường bay, lượng vật tư sử dụng và thời gian thực hiện đều được ghi nhận, lưu trữ trên hệ thống. Nhờ đó, người sản xuất có thể quản lý đồng ruộng một cách khoa học, giảm sai sót trong quá trình canh tác và thuận lợi hơn khi theo dõi từng công đoạn sản xuất.
Việc ứng dụng công nghệ số cũng góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, từ cách làm dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất có kế hoạch, có dữ liệu và từng bước đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc nông sản. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng vùng sản xuất tập trung, phát triển mã số vùng trồng và nâng cao khả năng cạnh tranh của hạt gạo trên thị trường.
Ngoài ra, drone còn hỗ trợ hiệu quả trong việc thực hiện các quy trình canh tác tiên tiến như “1 phải, 5 giảm”, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sử dụng phân bón hợp lý và quản lý nước theo hướng tiết kiệm. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với mục tiêu của Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hướng đến nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, việc đưa công nghệ số vào đồng ruộng được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Drone không chỉ giúp sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, giảm thất thoát trong quá trình phun mà còn góp phần hạn chế lượng thuốc bảo vệ thực vật phát tán ra môi trường. Khi kết hợp với các biện pháp quản lý nước, giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón cân đối và quản lý rơm rạ sau thu hoạch, công nghệ này góp phần giảm phát thải khí nhà kính, hướng đến sản xuất lúa bền vững.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, cùng với cơ giới hóa, việc ứng dụng các thiết bị số trong nông nghiệp đang tạo động lực để hình thành đội ngũ nông dân mới – những người biết khai thác công nghệ, quản lý sản xuất bằng dữ liệu và chủ động tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật.
Từ những cánh đồng lúa ở Châu Phú, mỗi chuyến bay của drone không chỉ mang theo phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật mà còn thể hiện bước chuyển trong tư duy sản xuất của người nông dân. Đó là quá trình chuyển từ “làm nông theo kinh nghiệm” sang “làm nông bằng công nghệ”, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bài và ảnh: Mộng Tuyền – Minh Triết
