Thay đổi tập quán sử dụng phân bón, kết hợp phân hữu cơ và dinh dưỡng cân đối giúp cây khoai môn sinh trưởng khỏe, giảm sâu bệnh, tiết kiệm chi phí đầu tư. Mô hình trình diễn phân bón Phú Mỹ tại xã Mỹ Thuận, tỉnh An Giang bước đầu ghi nhận năng suất tăng 8,7%, lợi nhuận dự kiến cao hơn 62 triệu đồng/ha so với cách canh tác truyền thống.
Khoai môn là một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế cho nông dân tỉnh An Giang, góp phần đa dạng hóa sản xuất và nâng cao thu nhập. Tuy nhiên, để cây trồng này phát huy hết tiềm năng, việc thay đổi tập quán canh tác, sử dụng phân bón hợp lý và quản lý sâu bệnh hiệu quả đang là yêu cầu đặt ra đối với nhiều nhà vườn.
Tại xã Mỹ Thuận, trước đây, một số hộ trồng khoai môn có thói quen sử dụng nhiều phân bón hóa học đơn như urê, DAP vào đầu vụ, trong khi ít chú trọng bổ sung phân hữu cơ để cải tạo đất. Nguồn giống chủ yếu được giữ lại qua nhiều vụ sản xuất. Cách làm này có thể khiến đất dần suy giảm độ tơi xốp, dinh dưỡng mất cân đối, cây sinh trưởng không đồng đều, dễ phát sinh sâu bệnh và làm tăng chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.
Trước thực tế đó, Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp với Công ty CP Phân bón và Hóa chất Dầu khí Tây Nam Bộ (PVFCCo-PSW) và chính quyền địa phương triển khai mô hình trình diễn sử dụng phân bón Phú Mỹ trên cây khoai môn. Vào những ngày cuối tháng 10, các đơn vị tổ chức hội thảo tổng kết, đánh giá kết quả và trao đổi khả năng nhân rộng mô hình tại trụ sở ấp Sơn Thuận, xã Mỹ Thuận. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các đơn vị phối hợp, chính quyền địa phương và khoảng 60 nông dân trồng khoai môn trên địa bàn.
Cây khỏe hơn, giảm áp lực sâu bệnh
Tại hội thảo, nông dân được trực tiếp tham quan ruộng mô hình của ông Đặng Văn Dực, so sánh giữa diện tích sử dụng quy trình phân bón Phú Mỹ với ruộng canh tác theo tập quán thông thường. Qua quan sát, ruộng mô hình có bộ lá to, dày, màu xanh duy trì lâu hơn, cuống lá chắc khỏe và tán cây phát triển đồng đều. Trong khi đó, cây ở ruộng đối chứng có biểu hiện sinh trưởng kém hơn, bộ lá không phát triển đồng đều và sớm suy giảm.
Theo báo cáo của Trung tâm Khuyến nông An Giang, tại thời điểm 120 ngày sau khi xuống giống, cây khoai môn ở ruộng mô hình đạt chiều cao trung bình 145,72 cm, cao hơn ruộng đối chứng 15,04 cm, tương đương tăng 11,51%. Số lá xanh đạt 7,8 lá/bụi, cao hơn 21,88% so với đối chứng.
Đáng chú ý, hiệu quả của quy trình không chỉ thể hiện ở khả năng sinh trưởng mà còn ở việc giảm áp lực sâu bệnh. Ở giai đoạn 3 tháng sau khi xuống giống, mật số sâu khoang tại ruộng đối chứng lên đến 23,6 con/m², cao gấp 2,27 lần ruộng mô hình. Mật số sâu xanh đạt 28,4 con/m², cao gấp 2,63 lần. Tỷ lệ bệnh cháy lá tại thời điểm 4 tháng sau khi xuống giống ở ruộng đối chứng là 15,625%, trong khi ruộng mô hình chỉ ghi nhận 4,375%.
Nhờ đó, hộ tham gia mô hình giảm được từ 3-4 lần phun thuốc bảo vệ thực vật so với cách canh tác đối chứng, tiết kiệm khoảng 5 triệu đồng/ha chi phí thuốc. Đây là kết quả có ý nghĩa thiết thực, bởi việc giảm số lần phun thuốc không chỉ giúp hạ giá thành sản xuất mà còn góp phần hạn chế lượng hóa chất đưa ra môi trường, bảo vệ sức khỏe người sản xuất.
Năng suất tăng, lợi nhuận cao hơn
Một trong những kết quả được nông dân quan tâm nhất là năng suất và hiệu quả kinh tế sau thu hoạch. Theo số liệu đánh giá tại mô hình, khối lượng củ trung bình đạt 2,21 kg/bụi, cao hơn 265 g/bụi so với ruộng đối chứng, tương đương tăng 13,62%. Năng suất thu hoạch thực tế đạt 25 tấn/ha, tăng 2 tấn/ha, tương ứng tăng 8,7% so với mức 23 tấn/ha ở ruộng đối chứng.
Về chi phí đầu tư, ruộng mô hình sử dụng quy trình phân bón Phú Mỹ có tổng chi phí khoảng 162 triệu đồng/ha, thấp hơn 18 triệu đồng/ha so với ruộng đối chứng (180 triệu đồng/ha). Trong đó, chi phí phân bón giảm khoảng 15 triệu đồng/ha và chi phí thuốc bảo vệ thực vật giảm 5 triệu đồng/ha. Kết quả này cho thấy việc sử dụng dinh dưỡng cân đối, kết hợp phân hữu cơ có thể góp phần giảm lượng vật tư đầu vào mà vẫn bảo đảm cây trồng sinh trưởng tốt.
Với năng suất ước đạt 25 tấn/ha và giá bán giả định 22.000 đồng/kg, doanh thu mô hình dự kiến đạt 550 triệu đồng/ha, cao hơn 44 triệu đồng/ha so với ruộng đối chứng. Sau khi trừ chi phí sản xuất, lợi nhuận dự kiến đạt khoảng 388 triệu đồng/ha, tăng 62 triệu đồng/ha, tương đương tăng 19,02%.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Đặng Văn Dực, chủ ruộng mô hình, cho biết: “Khi áp dụng quy trình bón phân Phú Mỹ kết hợp phân hữu cơ, cây khoai môn phát triển khỏe, rễ ăn sâu. Đặc biệt, sâu khoang và sâu xanh giảm rõ rệt, tôi giảm được khoảng 4 lần phun thuốc sâu và phòng trừ bệnh cháy lá so với ruộng đối chứng. Chi phí phân bón giảm khoảng 15 triệu đồng/ha, trong khi củ khoai thu hoạch to, đồng đều, lợi nhuận tăng thêm hơn 60 triệu đồng/ha”.
Đại diện UBND xã Mỹ Thuận và Hội Nông dân xã đánh giá mô hình có tính thực tiễn, phù hợp với định hướng thay đổi tập quán sản xuất theo hướng tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng nông sản. Đây cũng là cơ sở để địa phương vận động nông dân quan tâm hơn đến việc sử dụng phân bón cân đối, bổ sung phân hữu cơ và áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp.
Hướng đến sản xuất khoai môn bền vững
Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông An Giang, mô hình sử dụng phân bón NPK 16-16-8 Phú Mỹ kết hợp 1.000 kg/ha phân bón hữu cơ Phú Mỹ cho thấy hiệu quả tích cực trên cây khoai môn. Tuy nhiên, để đạt kết quả ổn định, nông dân cần tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật, cân đối dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh trưởng, đồng thời chú trọng nguồn giống khỏe, sạch bệnh và quản lý dịch hại theo hướng tổng hợp.
Từ kết quả bước đầu, Trung tâm Khuyến nông An Giang kiến nghị Công ty PVFCCo-PSW tiếp tục phối hợp với hệ thống khuyến nông tỉnh hỗ trợ vật tư, kinh phí và kỹ thuật để xây dựng thêm các mô hình trình diễn tại xã Mỹ Thuận và những vùng chuyên canh khoai môn trọng điểm. Chính quyền địa phương cần tăng cường tuyên truyền, vận động nông dân tham quan, học hỏi và từng bước thay đổi phương thức sản xuất.
Đối với nông dân, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thay đổi lớn, mà có thể từ những việc cụ thể như sử dụng phân bón đúng liều lượng, đúng thời điểm, kết hợp phân hữu cơ cải thiện đất, lựa chọn giống khỏe và hạn chế phun thuốc bảo vệ thực vật khi chưa cần thiết.
Thực tế tại mô hình của ông Đặng Văn Dực cho thấy, khi dinh dưỡng cây trồng được quản lý hợp lý và quy trình canh tác được điều chỉnh phù hợp, nông dân có thể vừa giảm chi phí đầu vào, vừa nâng cao năng suất và lợi nhuận. Đây là hướng đi cần tiếp tục được đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng nhằm nâng cao giá trị cây khoai môn, góp phần phát triển sản xuất nông nghiệp hiệu quả, an toàn và bền vững tại An Giang.
Bài và ảnh: Nguyễn Ngọc Trâm
