Liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã và nông dân đang trở thành “chìa khóa” quan trọng để hiện thực hóa Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Không chỉ tạo đầu ra ổn định cho hạt gạo, mô hình liên kết còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại, giảm phát thải và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa.
Doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân.
Việc kết nối công ty thu mua, chế biến và xuất khẩu với các hợp tác xã được xem là yêu cầu tất yếu. Thông qua các hợp đồng liên kết, công ty không chỉ cam kết bao tiêu sản phẩm mà còn hỗ trợ nông dân quy trình kỹ thuật cũng như tiêu chuẩn chất lượng. Ngoài ra, Công ty còn cung cấp mẫu sổ Nhật ký canh tác và hướng dẫn nông dân cách ghi chép nhằm đảm bảo việc ghi chép sổ Nhật ký chính xác, đầy đủ thông tin về quá trình canh tác, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, chi phí sản xuất… Đồng thời, kiểm tra, theo dõi hoạt động canh tác và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình canh tác.
Tại hội nghị, kết nối doanh nghiệp tiêu thụ lúa được tổ chức vừa qua tại Sơn Kiên trong khuôn khổ triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đại diện doanh nghiệp A An cho biết, công ty ứng trước cho nông dân tham gia liên kết 2 triệu đồng/ha và sẽ trừ vào thời gian khi nông dân thu hoạch bán lúa cuối vụ. Với tổng diện tích công ty A An đã ký hợp đồng với Hợp tác xã Nông nghiệp Long Hải trong vụ Hè Thu năm 2026 là trên 650 héc-ta. Điều công ty cần hiện nay không chỉ là sản lượng lớn mà còn là vùng nguyên liệu đồng nhất, sản xuất áp dụng và tuân thủ đúng quy trình canh tác giảm phát thải. Xu hướng tiêu dùng trên thế giới đang chuyển mạnh sang các sản phẩm nông nghiệp an toàn, xanh sạch, phát thải thấp.
Khuyến nông giữ vai trò cầu nối
Ngoài chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật Khuyến nông An Giang đóng vai trò kết nối giữa công ty, hợp tác xã và nông dân dân. Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang, nhấn mạnh: “Để đạt mục tiêu Đề án 1 triệu héc-ta, doanh nghiệp là thị trường tiêu thụ, còn khuyến nông là cầu nối chuyển giao khoa học kỹ thuật đến người dân. Khuyến nông sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn, hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình canh tác tiên tiến như giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón hóa học, quản lý nước tưới hợp lý và thu gom rơm sau thu hoạch nhằm giảm phát thải khí nhà kính.”
Ông Dũng cũng cho rằng, liên kết sản xuất bao tiêu sản phẩm sẽ giúp nông dân thay đổi phương thức canh tác từ sản xuất đơn lẻ sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, tạo nền tảng để ngành hàng lúa gạo phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, Trung tâm Khuyến nông sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương xây dựng nhiều mô hình trình diễn, tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ các Hợp tác xã nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.
Nông dân trong Hợp tác xã hưởng lợi từ liên kết
Là một trong những thành viên Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Long Hải ông Trương Hoàng Cao tham gia mô hình trong Đề án chia sẻ: “Trước đây sản xuất theo kinh nghiệm nên chi phí cao, bán lúa phụ thuộc thương lái. Từ khi tham gia mô hình của Đề án, được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật, lượng giống giảm một nửa, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm đáng kể. Điều quan trọng nhất là được công ty A An bao tiêu nên bà con trong Hợp tác xã rất yên tâm.”
Còn nông dân Dương Văn Đức, tham gia Đề án ngoài được hỗ trợ kỹ thuật mà còn được hướng dẫn xử lý phụ phẩm rơm rạ thông qua trồng nấm rơm theo hướng kinh tế tuần hoàn. Việc thực hiện quy trình sản xuất giảm phát thải giúp đồng ruộng thông thoáng hơn, cây lúa khỏe, sâu bệnh giảm và môi trường sản xuất được cải thiện rõ rệt.
Hướng đến chuỗi giá trị bền vững
Liên kết tiêu thụ trong thực hiện Đề án không chỉ hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng hạt gạo mà còn xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ. Trong đó, liên kết với doanh nghiệp là yếu tố quyết định để nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người trồng lúa.
Việc tăng cường kết nối doanh nghiệp tiêu thụ lúa không chỉ giải quyết bài toán đầu ra mà còn góp phần hình thành nền sản xuất lúa hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm với môi trường. Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp sẽ tạo bước đột phá, nâng cao giá trị hạt gạo, đồng thời mang lại sinh kế bền vững cho hộ nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và An Giang nói riêng.
Bài và ảnh: Trang Nghiêm
