Mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ấp Tây Bình, xã Thoại Sơn (An Giang) cho thấy hiệu quả rõ rệt khi giúp giảm chi phí đầu vào, tăng lợi nhuận gần 14 triệu đồng/ha, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và hướng đến nền sản xuất nông nghiệp bền vững.
Vụ Hè Thu 2026, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật An Giang phối hợp với địa phương triển khai mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên diện tích 50ha tại ấp Tây Bình, xã Thoại Sơn. Đây là một trong những mô hình thuộc Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Mô hình được thực hiện với mục tiêu thay đổi tập quán canh tác truyền thống theo hướng giảm chi phí sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính. Tham gia mô hình, nông dân được hướng dẫn áp dụng đồng bộ nhiều tiến bộ kỹ thuật như gieo sạ thưa, sử dụng giống xác nhận, bón phân cân đối, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), tưới ngập – khô xen kẽ (AWD), kết hợp trồng hoa trên bờ ruộng để tạo môi trường thuận lợi cho thiên địch phát triển.
Kết quả bước đầu cho thấy nhiều chỉ tiêu đạt hiệu quả tích cực. Lượng giống gieo sạ giảm từ 160kg/ha xuống còn 65kg/ha, góp phần giảm chi phí sản xuất và tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng tốt hơn. Lượng phân bón hóa học cũng được cắt giảm đáng kể nhờ áp dụng quy trình bón phân hợp lý, trong khi việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được kiểm soát theo nguyên tắc “4 đúng”, góp phần giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.
Đáng chú ý, việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ không chỉ giúp tiết kiệm lượng nước tưới mà còn góp phần giảm phát thải khí mê-tan từ ruộng lúa – một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể của ngành sản xuất lúa gạo.
Theo kết quả đánh giá, năng suất lúa tại mô hình đạt khoảng 7,8 tấn/ha, cao hơn ruộng sản xuất đối chứng. Nhờ giảm chi phí đầu vào và duy trì năng suất ổn định, tổng chi phí sản xuất giảm gần 3,9 triệu đồng/ha, trong khi lợi nhuận mô hình đạt trên 37 triệu, tăng hơn 13 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững. Thông qua các lớp tập huấn và hướng dẫn trực tiếp trên đồng ruộng, nông dân từng bước thay đổi thói quen canh tác, mạnh dạn áp dụng các tiến bộ kỹ thuật nhằm giảm phát thải, tiết kiệm vật tư và nâng cao chất lượng hạt lúa.
Kết quả của mô hình là cơ sở quan trọng để tiếp tục nhân rộng các giải pháp sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh. Đây cũng là hướng đi phù hợp với chủ trương tái cơ cấu ngành lúa gạo theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu và mục tiêu tăng trưởng xanh.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp, việc phát triển các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Những kết quả bước đầu tại xã Thoại Sơn cho thấy khi nông dân được hỗ trợ về kỹ thuật, tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ, mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp hoàn toàn có thể trở thành hướng đi bền vững cho ngành hàng lúa gạo An Giang trong thời gian tới.
Bài và ảnh: Trần Hiệp
