Dịch tả heo châu Phi (DTHCP) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên heo, có khả năng lây lan nhanh, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Mầm bệnh có thể xâm nhập qua heo giống, phương tiện vận chuyển, người ra vào, thức ăn và dụng cụ chăn nuôi nhiễm bẩn. Vì vậy, cả hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và các trang trại đều cần chủ động thực hiện nghiêm các biện pháp phòng dịch.
Tại An Giang, tính đến ngày 12/10/2026, kể từ khi phát sinh ổ dịch đầu tiên vào ngày 25/8/2026 tại xã Hòa Thuận, bệnh DTHCP đã xảy ra tại 08 hộ thuộc 06 xã: Hòa Thuận, Bình An, Thạnh Đông, Thạnh Lộc, Châu Thành và Đông Hòa, với 191 con heo buộc phải tiêu hủy, tổng trọng lượng 9.806 kg. Ngoài ra, qua kiểm tra, xử lý vi phạm đối với heo nhập tỉnh, tiêu thụ tại phường Vĩnh Thông, ghi nhận thêm một trường hợp heo giống mắc bệnh, với 54 con, trọng lượng khoảng 8–10 kg/con.
Trước tình hình trên, người chăn nuôi và các trang trại trên toàn tỉnh cần nâng cao cảnh giác, không chủ quan ngay cả khi đàn heo vẫn khỏe mạnh và địa phương chưa ghi nhận dịch bệnh.
Sáu biện pháp chủ động bảo vệ đàn heo
1. kiểm soát nguồn heo giống: Chỉ mua heo có nguồn gốc rõ ràng, có hồ sơ kiểm dịch theo quy định; không mua heo ốm, heo chết hoặc không rõ nguồn gốc. Heo mới nhập cần được nuôi cách ly, theo dõi sức khỏe và chăm sóc bằng dụng cụ riêng ít nhất 21 ngày.
2. Thực hiện nghiêm an toàn sinh học: Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, thu gom chất thải, giữ nền chuồng khô ráo, sạch sẽ. Hạn chế người lạ ra vào; kiểm soát phương tiện vận chuyển, sử dụng quần áo, ủng và dụng cụ riêng trong khu vực chăn nuôi. Các trang trại cần rà soát quy trình an toàn sinh học, chuẩn bị vật tư sát trùng và phương án ứng phó khi có dịch.
3. Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng đúng cách: Làm sạch phân, chất thải và thức ăn thừa trước khi sát trùng; sử dụng hóa chất phù hợp, được phép sử dụng và đúng hướng dẫn về liều lượng, cách pha. Chủ động khử trùng chuồng nuôi, lối đi, dụng cụ và phương tiện; tích cực phối hợp với địa phương trong các đợt tổng vệ sinh, tiêu độc, khử trùng.
– Nguyên tắc vệ sinh, khử trùng tiêu độc.
+ Người thực hiện khử trùng tiêu độc phải sử dụng bảo hộ lao động;
+ Hóa chất sát trùng ít độc hại đối với người, vật nuôi, môi trường; phải phù hợp với đối tượng khử trùng tiêu độc; có tính sát trùng nhanh, mạnh, kéo dài, hoạt phổ rộng, tiêu diệt được nhiều loại mầm bệnh;
+ Trước khi phun hóa chất sát trùng phải làm sạch đối tượng khử trùng tiêu độc bằng biện pháp cơ học (quét dọn, cạo, cọ rửa);
+ Pha chế và sử dụng hóa chất sát trùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, bảo đảm pha đúng nồng độ, phun đúng tỷ lệ trên một đơn vị diện tích.
– Đối tượng, địa điểm thực hiện
+ Chuồng nuôi, khu vực nuôi nhốt, lối đi, sân, nền chuồng, khu tập kết phân và chất thải chăn nuôi.
+ Dụng cụ chăn nuôi, máng ăn, máng uống, thiết bị, phương tiện vận chuyển heo, lồng nhốt và các vật dụng có nguy cơ nhiễm mầm bệnh.
+ Đường ra vào khu chăn nuôi, khu vực có nguy cơ phát tán mầm bệnh.
– Vệ sinh, khử trùng tiêu độc bằng hóa chất.
+ Dọn dẹp vệ sinh cơ giới (quét dọn, thu gom phân, chất độn chuồng, rác thải chăn nuôi, phát quang cây cỏ bụi rậm) tại khu vực ổ dịch, vùng dịch và chuồng trại, khu vực nuôi nhốt, đường làng ngõ xóm trước khi thực hiện việc phun hóa chất nhằm tăng hiệu quả và sớm tiêu diệt mầm bệnh;
+ Sử dụng các loại hóa chất sát trùng nằm trong Danh mục thuốc Thú y được phép lưu hành, ít độc hại với con người, vật nuôi và môi trường, có tính sát trùng nhanh và kéo dài;
+ Thực hiện phun hóa chất khử trùng tiêu độc với tần suất như sau:
* Trong vùng dịch: phun hóa chất khử trùng 01 lần/ngày trong vòng 01 tuần đầu tiên, 2 – 3 lần/tuần cho 03 tuần tiếp theo.
* Trong vùng dịch uy hiếp: thực hiện công tác khử trùng tiêu độc với tần xuất 2 đến 3 lần/tuần, liên tục trong vòng 01 tháng.
* Trong vùng đệm: thực hiện với tần xuất 01 lần/tuần trong vòng 01 tháng;
Đây là một trong những giải pháp hiệu quả để loại trừ vi rút gây bệnh DTHCP, khả thi, phù hợp điều kiện chăn nuôi nông hộ rất cần thiết phải được triển khai thực hiện đảm bảo về phương pháp, hóa chất, liều lượng, tần suất.
4. Bảo đảm thức ăn an toàn: Sử dụng thức ăn có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách, tránh ẩm mốc và nhiễm bẩn. Không sử dụng thức ăn thừa chưa được xử lý nhiệt phù hợp hoặc có nguy cơ nhiễm mầm bệnh (không mua thức ăn của các hộ nuôi heo bán lại); thường xuyên vệ sinh máng ăn, máng uống và kiểm soát chuột, côn trùng trong khu vực chăn nuôi.
5. Theo dõi đàn heo hằng ngày: Khi phát hiện heo sốt, bỏ ăn, mệt mỏi, da tím tái, chết bất thường hoặc nhiều con có biểu hiện bệnh trong thời gian ngắn, phải báo ngay cho nhân viên thú y hoặc UBND xã, phường để được hướng dẫn kiểm tra, lấy mẫu và xử lý. Không tự ý vận chuyển, mua bán, giết mổ heo nghi mắc bệnh; không vứt xác heo chết xuống sông, kênh, rạch, ao hồ hoặc nơi công cộng.
6. Không bán chạy, không giấu dịch, không tự ý tái đàn: Người chăn nuôi cần khai báo trung thực, phối hợp với cơ quan chức năng trong kiểm tra, xử lý và vệ sinh khử trùng. Chỉ tái đàn khi đáp ứng điều kiện phòng, chống dịch theo hướng dẫn chuyên môn.
Các trang trại chăn nuôi heo
Các trang trại cần khẩn trương rà soát quy trình phòng dịch, kiểm soát chặt chẽ heo nhập đàn, người và phương tiện ra vào; tăng cường giám sát sức khỏe đàn heo, cập nhật thông tin dịch bệnh và phối hợp với cơ quan thú y trong công tác phòng, chống dịch. Tuyệt đối không chủ quan với đàn heo chưa có biểu hiện bệnh, không tự ý vận chuyển heo ra khỏi khu vực có yêu cầu kiểm soát dịch bệnh.
DTHCP không lây sang người, nhưng con người có thể mang và phán tán mầm bệnh qua quần áo, giày dép, phương tiện và dụng cụ chăn nuôi. Vì vậy, phòng, chống dịch là trách nhiệm chung của từng hộ chăn nuôi, trang trại, người kinh doanh, vận chuyển và cộng đồng.
Các hộ chăn nuôi heo và các trang trại hãy nhớ: “Phát hiện sớm – Báo tin ngay – Không bán chạy – Không giấu dịch – Chăn nuôi an toàn sinh học”. Chủ động phòng bệnh hôm nay chính là bảo vệ đàn heo, vốn đầu tư và thu nhập ngày mai, góp phần ngăn chặn dịch bệnh lây lan và phát triển chăn nuôi bền vững trên địa bàn tỉnh An Giang.
Bài và ảnh: Huỳnh Thị Ngân
