Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng đòi hỏi minh bạch thông tin, kiểm soát chất lượng và kết nối thị trường, chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu thiết thực đối với các hợp tác xã (HTX). Từ quản lý tài chính, theo dõi sản xuất đến quảng bá sản phẩm, việc ứng dụng công nghệ phù hợp được kỳ vọng giúp HTX giảm bớt công việc thủ công, nâng cao hiệu quả điều hành và tăng khả năng cạnh tranh.
Ngày 27/10, tại Trung tâm Hỗ trợ nông dân và Giáo dục nghề nghiệp tỉnh An Giang, Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng phối hợp với Trường Đại học An Giang và Công ty TNHH Sorimachi Việt Nam tổ chức khai giảng lớp tập huấn với chuyên đề “Giải pháp chuyển đổi số trong hợp tác xã nông nghiệp: từ nhận thức đến hoạt động thực tiễn”. Lớp học có khoảng 66 học viên là cán bộ quản lý, điều hành, kế toán và nhân sự phụ trách chuyển đổi số của các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Hiện nay, hoạt động của một HTX nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc tổ chức sản xuất mà còn bao gồm nhiều công việc như quản lý thành viên, theo dõi vật tư đầu vào, ghi chép quá trình canh tác, tổng hợp thu chi, quản lý đơn hàng và tìm kiếm đầu ra cho nông sản. Nếu phần lớn công việc vẫn được thực hiện thủ công, HTX có thể mất nhiều thời gian tổng hợp dữ liệu, khó kiểm soát thông tin và gặp trở ngại khi cần cung cấp hồ sơ phục vụ liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Chẳng hạn, khi thu mua lúa của các thành viên, HTX cần nắm được diện tích sản xuất, sản lượng dự kiến, thời gian thu hoạch và chất lượng nông sản. Nếu thông tin được ghi chép đầy đủ, cập nhật thường xuyên trên các công cụ phù hợp, việc tổng hợp sản lượng và phối hợp với doanh nghiệp thu mua sẽ thuận lợi hơn. Tương tự, dữ liệu thu chi được quản lý khoa học giúp cán bộ HTX theo dõi tình hình tài chính, hạn chế nhầm lẫn và có thêm cơ sở để xây dựng kế hoạch kinh doanh.
Đây chính là những vấn đề mà chuyển đổi số có thể hỗ trợ giải quyết. Nói một cách dễ hiểu, chuyển đổi số là việc sử dụng công nghệ và dữ liệu để thực hiện công việc hiệu quả hơn, thay vì chỉ dựa vào giấy tờ, sổ sách hoặc cách làm thủ công như trước.
Phát biểu tại buổi khai giảng, ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động HTX nông nghiệp. Trước yêu cầu ngày càng cao về tổ chức sản xuất, quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và kết nối thị trường, HTX cần chủ động tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp để tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực quản trị và tăng sức cạnh tranh.
Ông cũng đề nghị học viên tích cực trao đổi kinh nghiệm, chú trọng thực hành và vận dụng kiến thức phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị, tránh áp dụng máy móc hoặc đầu tư công nghệ vượt quá nhu cầu và khả năng của HTX.
Theo chương trình, lớp tập huấn diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 27 đến 29/10/2026. Học viên được tiếp cận kiến thức về chuyển đổi số và xu hướng ứng dụng công nghệ trong HTX; đồng thời tìm hiểu các công cụ, phần mềm hỗ trợ quản lý tài chính, kế toán, nhật ký sản xuất, vật tư nông nghiệp, quy trình sản xuất, bán hàng và quảng bá sản phẩm.
Điểm đáng chú ý là những nội dung này gắn với các công việc thường xuyên của HTX. Việc sử dụng phần mềm kế toán có thể giúp theo dõi thu, chi và tổng hợp số liệu thuận tiện hơn. Nhật ký sản xuất điện tử hỗ trợ lưu lại thông tin về quá trình canh tác, sử dụng vật tư và chăm sóc cây trồng. Trong khi đó, các công cụ quảng bá trực tuyến tạo thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm đến khách hàng, đối tác và doanh nghiệp thu mua.
Chương trình còn giới thiệu một số ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cơ bản trong soạn thảo văn bản và xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Đây là công cụ có thể hỗ trợ người dùng hình thành bản dự thảo, sắp xếp thông tin hoặc đề xuất nội dung tham khảo. Tuy nhiên, cán bộ HTX vẫn cần kiểm tra số liệu, điều chỉnh thông tin và chịu trách nhiệm về nội dung trước khi sử dụng chính thức.
Đối với những HTX còn hạn chế về nhân lực và kỹ năng công nghệ, việc bắt đầu từ những công cụ đơn giản, dễ sử dụng sẽ phù hợp hơn. Chẳng hạn, trước tiên có thể số hóa danh sách thành viên, quản lý thu chi hoặc thống nhất cách ghi chép nhật ký sản xuất. Khi đã sử dụng thành thạo, HTX có thể mở rộng sang quản lý đơn hàng, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm theo nhu cầu thực tế.
Chuyển đổi số không đơn thuần là trang bị máy tính hay cài đặt phần mềm, mà quan trọng hơn là thay đổi cách tổ chức công việc. Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi người sử dụng biết cách vận hành, dữ liệu được cập nhật đầy đủ và thông tin được khai thác phục vụ các quyết định sản xuất, kinh doanh.
Vì vậy, sau tập huấn, mỗi HTX cần xác định những khâu đang gặp khó khăn để lựa chọn giải pháp phù hợp; đồng thời phân công người phụ trách, hướng dẫn các thành viên liên quan và duy trì việc cập nhật dữ liệu. Quá trình triển khai cũng cần chú ý bảo mật thông tin tài chính, dữ liệu thành viên và tài khoản sử dụng phần mềm.
Lớp tập huấn do Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng phối hợp tổ chức là hoạt động góp phần nâng cao nhận thức, bổ sung kỹ năng ứng dụng công nghệ số cho đội ngũ cán bộ HTX nông nghiệp, phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh An Giang giai đoạn 2026–2030.
Từ những kiến thức được trang bị, hiệu quả chuyển đổi số sẽ phụ thuộc vào khả năng vận dụng của từng HTX sau khóa học. Khi công nghệ được đưa vào đúng khâu, đúng nhu cầu, HTX có thêm điều kiện quản lý chặt chẽ, tổ chức sản xuất hiệu quả và kết nối thị trường thuận lợi hơn. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể mà còn tạo nền tảng hỗ trợ nông dân sản xuất ổn định, nâng cao giá trị nông sản và phát triển nông nghiệp bền vững.
Bài và ảnh: Lê Huỳnh
