Từ ngày 5-7/10, Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức lớp tập huấn “Quy trình kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học” cho 30 viên chức Khuyến nông thuộc các phòng chuyên môn. Đặc biệt, lớp tập huấn có sự tham gia giảng dạy của TS. Ngô Thị Minh Sương – Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ.
Trọng tâm của lớp tập huấn là giúp học viên nhìn nhận an toàn sinh học không đơn thuần là những thao tác vệ sinh, khử trùng trong chuồng trại mà là một hệ thống quản trị rủi ro xuyên suốt quá trình chăn nuôi.
Trong chuyên đề “Tổng quan và bản chất của An toàn sinh học”, học viên được tiếp cận hệ thống phòng vệ sinh học theo 3 lớp gồm: ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập từ bên ngoài; ngăn chặn sự phát tán của mầm bệnh khi đã xuất hiện trong trại; đồng thời kiểm soát sự lây lan nội bộ giữa các khu vực, ô chuồng và nhóm vật nuôi. Đáng chú ý là 3 nguyên tắc cốt lõi trong thực hành an toàn sinh học: cách ly và kiểm soát truy cập; kiểm soát tải lượng mầm bệnh thông qua vệ sinh – khử trùng; quản lý mật độ và luân chuyển đàn.
Việc đánh giá rủi ro được triển khai qua 5 bước: thu thập thông tin thực địa; nhận diện mối nguy sinh học; đánh giá xác suất và hậu quả; phân cấp rủi ro bằng ma trận rủi ro; cuối cùng là thiết lập kế hoạch giảm thiểu rủi ro. Cách tiếp cận này giúp chuyển hoạt động khuyến nông từ việc truyền đạt các quy trình có sẵn sang khảo sát – phân tích – xác định vấn đề – đề xuất giải pháp.
Theo TS. Ngô Thị Minh Sương giới thiệu mô hình phân vùng gồm Vùng Bẩn – Vùng Đệm – Vùng Sạch, qua đó kiểm soát người, phương tiện, vật tư và các yếu tố có khả năng mang mầm bệnh vào khu vực chăn nuôi.
Bên cạnh thiết kế không gian, học viên được tiếp cận các giải pháp kiểm soát véc-tơ truyền bệnh như con người, phương tiện vận chuyển, chim hoang dã, côn trùng và động vật trung gian. Nội dung này góp phần giúp đánh giá những “lỗ hổng” an toàn sinh học thường gặp trong quá trình khảo sát thực địa.
Quản lý nguồn nước và thức ăn trong điều kiện hệ thống sông ngòi, kênh rạch của An Giang. Qua đó, có thể hướng dẫn người dân nhận diện nguy cơ từ nguồn nước bề mặt, đồng thời xây dựng quy trình xử lý và kiểm soát nguồn nước trước khi sử dụng trong chăn nuôi.
Ngày thứ hai của lớp tập huấn đi sâu vào quy trình kỹ thuật an toàn sinh học cho các đối tượng vật nuôi của An Giang.
Đối với chăn nuôi heo, nội dung tập trung vào kiểm soát các nguy cơ liên quan đến dịch tả heo Châu Phi (ASF), bệnh Tai xanh (PRRS), quản lý đàn giống nhập vào, cách ly, kiểm soát quá trình xuất bán cũng như kiểm soát phụ phẩm thủy sản và thức ăn thừa.
Đối với gia cầm, chương trình chú trọng các nguy cơ liên quan đến cúm gia cầm, đặc biệt trong điều kiện chăn nuôi vịt chạy đồng và chăn thả ven sông. Các nội dung được đưa ra gồm kiểm soát khu vực chăn nuôi, hạn chế tiếp xúc với chim hoang dã, áp dụng quy trình “Cùng vào – Cùng ra”, vệ sinh chuồng trại và quản lý lớp độn chuồng.
Đối với chăn nuôi bò, học viên được tiếp cận các biện pháp phòng ngừa bệnh Viêm da nổi cục (LSD), Lở mồm long móng (FMD), đồng thời chú trọng quản lý nguồn thức ăn thô xanh và kiểm soát côn trùng hút máu – một trong những véc-tơ có liên quan đến sự lây truyền bệnh.
Một điểm nổi bật của khóa tập huấn là “Khuyến nông thực địa – Kỹ năng chuyển giao cho nông dân”. Đây được xem là cầu nối giữa kiến thức chuyên môn và hiệu quả ứng dụng ngoài thực tế. Thông qua quan sát mô hình, trao đổi và phân tích thực tế, viên chức khuyến nông có cơ hội nhận diện những điểm phù hợp, những nguy cơ còn tồn tại và cách thức tổ chức các giải pháp an toàn sinh học trong điều kiện cụ thể. Qua đó hỗ trợ học viên hình thành tư duy “đến hiện trường để nhìn thấy vấn đề và đưa ra giải pháp”, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức lý thuyết.
Qua 03 ngày tập huấn, chương trình được thiết kế theo một chuỗi tương đối toàn diện: từ nhận thức về an toàn sinh học – đánh giá rủi ro – thiết kế và vận hành trang trại – quy trình kỹ thuật cho từng nhóm vật nuôi – xử lý chất thải và ứng phó sự cố – đến kỹ năng khuyến nông thực địa và thay đổi hành vi.
Thông qua chương trình, viên chức khuyến nông được củng cố kiến thức chuyên môn, cập nhật phương pháp đánh giá rủi ro và tăng cường kỹ năng chuyển giao kỹ thuật tại địa phương cũng như hoạt động tư vấn, hướng dẫn người dân tốt hơn, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chủ động phòng ngừa dịch bệnh và hướng đến phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững./.
Bài và ảnh: Trương Thanh Phong
