Trong nhiều năm qua, sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và An Giang nói riêng đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Nếu trước đây người nông dân chủ yếu canh tác theo kinh nghiệm, lấy năng suất làm mục tiêu hàng đầu thì hiện nay, tư duy ấy đang dần thay đổi. Thay vào đó là cách tiếp cận mới: sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải, giảm chi phí đầu vào và hướng đến phát triển bền vững.
Sự thay đổi này không diễn ra trong một sớm một chiều. Đó là kết quả của nhiều năm ngành nông nghiệp kiên trì đưa tiến bộ kỹ thuật đến tận đồng ruộng, kết hợp với sự đồng hành của doanh nghiệp và sự chủ động tiếp thu của người nông dân. Mỗi lớp tập huấn, mỗi mô hình trình diễn đã góp phần thay đổi nhận thức, giúp bà con mạnh dạn từ bỏ những tập quán canh tác cũ để tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại, an toàn và hiệu quả hơn.
Tại xã Tây Phú, Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp với Công ty TNHH Bayer Việt Nam tổ chức lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả dành cho nông dân hợp tác xã. Đây là một trong chuỗi hoạt động thuộc chương trình “Hành trình Lúa xanh đồng hành vì 01 triệu ha bền vững”, góp phần triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL.
Thực tế những năm gần đây cho thấy nhiều nông dân sau khi tham gia các lớp tập huấn đã mạnh dạn thay đổi phương thức canh tác. Lượng giống gieo sạ được giảm đáng kể, thay vì sạ dày như trước. Phân bón được sử dụng cân đối hơn dựa trên nhu cầu của cây trồng thay vì bón theo thói quen. Việc quản lý dịch hại cũng chuyển dần từ phun thuốc định kỳ sang theo dõi đồng ruộng, chỉ xử lý khi thật sự cần thiết.
Qua các lớp tập huấn, bà con hiểu rằng cây lúa cũng như con người, cần được chăm sóc đúng lúc, đúng lượng và đúng nhu cầu. Khi áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, cây khỏe hơn, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn, đồng thời giảm đáng kể chi phí đầu tư.
Điều đáng mừng là ngày càng nhiều nông dân không còn xem các lớp tập huấn chỉ là hoạt động tuyên truyền mà coi đây là cơ hội để cập nhật kiến thức mới. Nhiều bà con chủ động trao đổi với cán bộ kỹ thuật và chia sẻ những kinh nghiệm thực tế để cùng tìm ra giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương.
Sự chuyển biến trong nhận thức cũng góp phần thay đổi vai trò của các hợp tác xã nông nghiệp. Nếu trước đây hợp tác xã chủ yếu hỗ trợ dịch vụ đầu vào thì nay nhiều đơn vị đã trở thành cầu nối đưa tiến bộ kỹ thuật đến với thành viên, hướng dẫn sản xuất theo quy trình thống nhất, từng bước xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp liên kết.
Có thể nói, hành trình thay đổi tư duy sản xuất lúa đang diễn ra từng ngày trên những cánh đồng An Giang. Đó không còn là câu chuyện tăng năng suất bằng mọi giá, mà là hành trình tạo ra hạt gạo chất lượng cao với chi phí hợp lý, thân thiện với môi trường và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Những lớp tập huấn tại xã Tây Phú cũng như nhiều địa phương khác trong tỉnh tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng đã mang lại những giá trị thiết thực. Điều quan trọng nhất không chỉ là những kiến thức kỹ thuật được truyền đạt, mà còn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người nông dân. Khi bà con biết tính toán hiệu quả kinh tế, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, giảm phát thải và hướng đến sản xuất an toàn, đó cũng là nền tảng để xây dựng những vùng lúa chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường và góp phần thực hiện thành công Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Bài và ảnh: Lê Giang
