Thông tin này giúp người sản xuất hiểu rõ hơn về silicon và tiềm năng của nó, nguyên tố vốn thường bị bỏ qua nhưng lại có vai trò gần như thiết yếu này nhiều khả năng sẽ được công nhận là một giải pháp hiệu quả để tăng cường sức khỏe và năng suất cây trồng trong tương lai.
Trong dinh dưỡng cây trồng, silic (Si) là một trường hợp đặc biệt. Đây là nguyên tố có hàm lượng rất lớn trong vỏ Trái đất nhưng trong một thời gian dài lại ít được quan tâm trong nghiên cứu dinh dưỡng thực vật, chủ yếu vì cây trồng thường không biểu hiện triệu chứng thiếu silic rõ ràng như thiếu đạm, lân, kali hoặc một số nguyên tố trung và vi lượng khác. Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học bệnh cây, sinh lý thực vật, hóa học đất và sinh học phân tử đã từng bước làm thay đổi cách nhìn về silic. Từ một nguyên tố bị xem là “không thiết yếu”, silic ngày càng được nhìn nhận như một nguyên tố “gần thiết yếu” (quasi-essential element), có vai trò quan trọng đối với sức khỏe, khả năng chống chịu và năng suất của nhiều loài cây trồng.
Silic không đơn giản chỉ tạo ra một “lớp áo giáp” vật lý trên bề mặt tế bào. Nhiều bằng chứng cho thấy Si còn tham gia hoặc tác động đến những quá trình phức tạp hơn, từ hình thành hàng rào cơ học, hoạt hóa enzyme phòng vệ, gia tăng hợp chất phenolic và lignin, điều hòa hệ thống chống oxy hóa, duy trì quang hợp cho đến điều chỉnh biểu hiện của nhiều gene liên quan đến phản ứng stress và miễn dịch thực vật. Đặc biệt, trong những cây tích lũy silic mạnh như lúa, hiệu quả hạn chế bệnh của Si đã được ghi nhận đối với nhiều bệnh quan trọng gồm đạo ôn, đốm nâu, khô vằn, cháy bìa lá vi khuẩn, cháy lá và biến màu hạt.
Từ góc độ sản xuất nông nghiệp bền vững, những kết quả này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thâm canh ngày càng cao, lượng phân đạm lớn, áp lực sâu bệnh tăng và nhu cầu giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật. Silic vì vậy có thể được xem là một mắt xích tiềm năng kết nối dinh dưỡng cây trồng với quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp.
Xem chi tiết bài full
Ts. Lê Văn Dũng
