Tại vòng chung kết cuộc thi “Hành trình Lúa xanh – Đồng hành vì 01 triệu ha bền vững” do Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp với Cty TNHH Bayer Việt Nam tổ chức, điều gây ấn tượng không chỉ là không khí sôi nổi của hội thi mà những kỹ thuật canh tác vốn quen thuộc ngoài đồng ruộng được chính nông dân đưa lên sân khấu bằng tiểu phẩm, câu chuyện và lời ca mộc mạc. Nhờ đó, kiến thức kỹ thuật trở nên gần gũi, dễ nhớ, và lan tỏa mạnh mẽ.
Mở đầu là tiểu phẩm “Sạ thưa, thắng lớn”. Từ thói quen lâu năm “sạ dày cho chắc ăn”, nông dân đã được cán bộ khuyến nông, thành viên hợp tác xã và chuyên gia kỹ thuật thuyết phục thay đổi bằng chính ruộng lúa thực tế. Sự đối chứng giữa ruộng sạ dày và ruộng sạ thưa cho thấy cây lúa ở ruộng sạ thưa sinh trưởng khỏe, đẻ nhánh mạnh, ruộng thông thoáng, ánh sáng xuống tận gốc, rễ phát triển tốt, sâu bệnh giảm rõ rệt. Quan trọng hơn, chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật giảm ngay từ đầu vụ, trong khi chất lượng hạt lúa đáp ứng yêu cầu liên kết tiêu thụ. Từ đó, nông dân nhận thấy rằng, sạ thưa không làm ruộng trống trải, mà tạo điều kiện để cây lúa phát huy tối đa tiềm năng.
Thông điệp “Nước rút đến đâu, tiền vào đến đó” bằng câu chuyện thay đổi tập quán tưới nước truyền thống. Từ tâm lý “ruộng phải ngập nước mới yên tâm”, nông dân được hướng dẫn đặt ống quan sát mực nước kết hợp cảm biến theo dõi qua điện thoại. Khi rút nước đúng thời điểm, rễ lúa ăn sâu, giúp cứng cây, giảm đổ ngã, tiết kiệm chi phí bơm nước. Kỹ thuật này đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp định hướng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Tiếp nối là câu chuyện “Rơm là vàng, đừng mang đi đốt”, một thông điệp rất thời sự về xử lý rơm rạ sau thu hoạch. Hình ảnh nông dân đốt rơm quen thuộc được đặt cạnh những hệ lụy về ô nhiễm không khí, che khuất tầm nhìn giao thông, vi phạm quy định về môi trường. Câu chuyện được tháo gỡ khi cán bộ kỹ thuật, hợp tác xã và doanh nghiệp giới thiệu hai hướng xử lý hiệu quả: thu gom rơm bán cho doanh nghiệp sản xuất than sinh học (Biochar) hoặc xử lý bằng men vi sinh, vùi lại ruộng để phân hủy tự nhiên. Rơm rạ từ phế phẩm trở thành tài nguyên, trả lại lượng lớn hữu cơ và Kali cho đất, giúp giảm đáng kể chi phí phân bón hóa học, góp phần hình thành tư duy kinh tế tuần hoàn trên đồng ruộng.
Tiểu phẩm “Liên kết vàng – trúng giá sang” làm nổi bật vai trò của chuỗi liên kết nông dân – hợp tác xã – khuyến nông – doanh nghiệp. Khi nông dân tuân thủ quy trình kỹ thuật đồng bộ, lúa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu được doanh nghiệp thưởng giá cao hơn thị trường. Lợi ích kinh tế thiết thực giúp nông dân tin tưởng hơn vào sản xuất theo quy trình trong chuỗi liên kết xanh.
Khép lại hội thi, điều đọng lại không chỉ là những phần thi sinh động mà là sự chuyển hóa rõ rệt từ kỹ thuật khuyến nông trên ruộng đồng thành nhận thức, hành động của nông dân. Từ sạ thưa, quản lý nước tiết kiệm, xử lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn đến sản xuất chuỗi liên kết, tất cả đã được nông dân kể lại bằng chính trải nghiệm thực tế của mình, vì thế sân khấu hội thi trở thành nơi “trình diễn” quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp đúng với tinh thần của Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại An Giang./.
Bài và ảnh: Phan Phi Hùng
