Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, việc lựa chọn cây trồng thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đang trở thành yêu cầu cấp thiết, và khoai mỡ Mộng Linh đã cho thấy nhiều tiềm năng vượt trội.
Những năm gần đây, tại vùng đệm Rừng Quốc gia U Minh Thượng, mô hình trồng khoai mỡ Mộng Linh đang từng bước khẳng định hiệu quả, trở thành hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống cho người dân địa phương.
Theo ghi nhận thực tế, khoai mỡ Mộng Linh là giống cây trồng có khả năng thích nghi tốt với điều kiện đất phèn, đất trũng đặc trưng của khu vực U Minh Thượng. Đây vốn là những chân đất khó canh tác lúa hiệu quả, thường xuyên bị ảnh hưởng bởi ngập úng hoặc nhiễm phèn. Tuy nhiên, khi chuyển sang trồng khoai mỡ, nhiều hộ dân đã tận dụng được quỹ đất này, biến khó khăn thành lợi thế trong sản xuất.
Thời vụ trồng khoai mỡ Mộng Linh thường bắt đầu từ khoảng tháng 3 dương lịch, kéo dài thời gian sinh trưởng khoảng 10–11 tháng và thu hoạch vào đầu năm sau. Dù thời gian canh tác khá dài, song theo nông dân, cây khoai mỡ ít sâu bệnh, không đòi hỏi chăm sóc quá phức tạp. Nếu thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, cây sinh trưởng ổn định, phát triển tốt và cho năng suất cao.
Điểm đặc biệt của giống khoai này chính là kích thước củ lớn, mang lại giá trị kinh tế cao. Trung bình mỗi củ có thể đạt từ 5–7 kg, thậm chí nhiều củ phát triển vượt trội có thể đạt gần 30 kg. Đây là yếu tố tạo nên sự khác biệt, đồng thời giúp sản phẩm dễ dàng thu hút thị trường và nâng cao giá trị thương phẩm.
Về hiệu quả kinh tế, mô hình trồng khoai mỡ Mộng Linh đang cho thấy những con số rất khả quan. Năng suất trung bình đạt khoảng 40 tấn/ha. Với mức giá tiêu thụ ổn định khoảng 7.000 đồng/kg, tổng doanh thu có thể đạt khoảng 280 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí đầu tư gồm giống, phân bón và công lao động khoảng 100 triệu đồng/ha, người trồng có thể thu về lợi nhuận gần 180 triệu đồng/ha/vụ. Đây là mức lợi nhuận khá cao so với nhiều loại cây trồng khác trên cùng đơn vị diện tích tại địa phương.
Một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của mô hình là đầu ra sản phẩm tương đối ổn định. Hiện nay, khoai mỡ Mộng Linh được thương lái và doanh nghiệp thu mua với số lượng lớn, giúp nông dân yên tâm sản xuất. Việc có liên kết tiêu thụ ngay từ đầu đã hạn chế đáng kể tình trạng “được mùa mất giá” – bài toán nan giải trong sản xuất nông nghiệp lâu nay.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn có ý nghĩa tích cực về mặt môi trường và xã hội. Việc phát triển khoai mỡ tại vùng đệm giúp tận dụng hiệu quả đất đai, đặc biệt là những diện tích khó canh tác lúa, góp phần cải tạo đất và giảm thiểu tình trạng bỏ hoang. Đồng thời, mô hình này còn góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng, hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ hệ sinh thái rừng.
Thực tế cho thấy, nhiều hộ dân sau khi chuyển đổi sang trồng khoai mỡ đã có điều kiện cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống. Cây khoai mỡ không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên mà còn phù hợp với khả năng canh tác của nông dân địa phương, không đòi hỏi kỹ thuật quá cao, dễ tiếp cận và nhân rộng.
Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, người dân cần chú trọng một số yếu tố kỹ thuật quan trọng. Trong đó, việc lựa chọn giống chất lượng là khâu then chốt, quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt việc lên liếp, quản lý nước hợp lý nhằm hạn chế ngập úng, đồng thời chủ động phòng trừ sâu bệnh, đảm bảo cây sinh trưởng tốt trong suốt quá trình canh tác.
Ngoài ra, việc tổ chức sản xuất theo hướng liên kết cũng là giải pháp cần được quan tâm. Việc thành lập tổ hợp tác hoặc hợp tác xã không chỉ giúp nông dân dễ dàng tiếp cận khoa học kỹ thuật mà còn tăng khả năng thương lượng với doanh nghiệp, nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng thương hiệu khoai mỡ Mộng Linh trên thị trường.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng đến phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, mô hình trồng khoai mỡ Mộng Linh tại vùng đệm U Minh Thượng có thể xem là một hướng đi triển vọng. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, mô hình còn góp phần giải quyết bài toán sinh kế cho người dân, đồng thời bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái.
Với những kết quả đạt được, khoai mỡ Mộng Linh đang dần khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực tại địa phương. Nếu tiếp tục được quan tâm đầu tư và tổ chức sản xuất hợp lý, đây sẽ là một trong những mô hình tiêu biểu trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại vùng đất U Minh Thượng trong thời gian tới.
Bài và ảnh: Nguyễn Ngọc Trâm
