Thực hiện Dự án Khuyến nông Trung ương “Xây dựng mô hình canh tác lúa giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long” tại An Giang, Trung tâm Khuyến nông triển khai thực hiện quy trình canh tác, trong đó áp dụng công nghệ quản lý nước AWD rất thành công và cho kết quả rất khả quan tại các mô hình của Dự án.
Mô hình thực hiện theo sự hỗ trợ hướng dẫn của Viện Môi trường Nông nghiệp Việt Nam và cán bộ Trung tâm Khuyến nông An Giang Giám sát, bố trí tổng khu đo đạc MRV bằng thủ công và ống cảm biến AWD, Giám sát 100% số hộ tham gia và tính toán lượng phát thải theo phương pháp của IPCC, (2019).
Áp dụng quản lý nước theo quy trình 145 và có sự điều chỉnh cho nhóm giống Japonica (thời gian sinh trưởng 115 – 120 ngày), nông dân tham gia mô hình tuân thủ quy trình quản lý nước ướt khô xen kẽ rất tốt, cụ thể như sau:
Nhóm giống Japonica
+ Giai đoạn từ 7-10 NSS: giữ mặt ruộng đủ ẩm.
+ Giai đoạn 12 NSS: đưa nước vào ruộng để bón phân lần 1 và giữ nước để ém cỏ đến 20 ngày.
+ Giai đoạn 25 NSS: bón phân lần 2
+ Giai đoạn 30 – 40 NSS: rút nước.
+ Giai đoạn 40 NSS: đưa nước vào ruộng để bón phân lần 3
+ Giai đoạn 50 – 60 NSS: rút nước
+ Giai đoạn 60 NSS: đưa nước vào ruộng để bón phân lần 4
+ Giai đoạn 65 – 70 NSS: để ruộng khô tự nhiên
+ Giai đoạn 70 – 95 NSS: giữ ruộng đủ nước.
+ Trước khi thu hoạch 10-15 ngày rút nước.
Nhóm giống Indica
+ Giai đoạn từ 0-7 NSS: giữ ruộng đủ ẩm.
+ Giai đoạn 15-18 NSS: xiết nước
+ Giai đoạn 18-22 NSS: đưa nước vào cấy dặm.
+ Giai đoạn 27 – 40 NSS: xiết nước
+ Giai đoạn 54 NSS-70 NSS: xiết nước
+ Giai đoạn 70 NSS đến trước khi thu hoạch: mặt ruộng khô.
Công nghệ cảm biến ướt khô xen kẽ (AWD) có tích hợp trí tuệ nhân tạo AI để nhận dạng các ống đo còn lại, giúp tiết kiệm chi phí và nguồn nhân lực để thực hiện công tác MRV trên những cánh đồng thực hiện dự án khuyến nông, các thiết bị để triển khai gồm:
- Thiết bị thu thập các thông tin quan trắc: Bao gồm Nhiệt độ, Độ ẩm, Ánh sáng, Chỉ số nhiệt của môi trường trong bán kính 10km.
- Thiết bị thu thập kết cấu đất: Các chỉ số đất được thu thập bằng cảm biến như: N, P, K, EC, pH, Độ ẩm đất, Nhiệt độ đất
- Thiết bị ghi nhận một thiết bị điện đang hoạt động: Là một thiết bị được gắn vào 1 thiết bị khác. Có tác dụng chuyển thiết bị điện đó thành thiết bị thông minh (điều khiển bằng điện thoại để bật / tắt) và ghi nhận khi nào thiết bị được bật và được bật trong bao lâu. Thiết bị này đặc biệt hữu dụng trong mô hình Tưới ngập khô xen kẽ (AWD) khi được gắn vào máy bơm ở trạm bơm. Như vậy sẽ quản lý được hiệu quả và tính chính xác của thiết bị.
- Thiết bị theo dõi mực nước trên mặt ruộng bằng cảm biến: thiết bị được thiết kế để theo đúng mô hình tưới Ngập khô xen kẽ (AWD). Đây là thiết bị có thể sử dụng liên tục trong 06 tháng và cần rất ít sự can thiệp của con người.
- Thiết bị đo phát thải Khí nhà kính (KNK): Các cảm biến đọc CH4, CO2 và N2O được sử dụng công nghệ phân tích Quang phổ hấp thụ laser đi-ốt có thể điều chỉnh TDLAS (Tunable Diode Laser Absorption Spectroscopy). TDLAS sử dụng tia laser đi-ốt có thể điều chỉnh để thăm dò các vạch hấp thụ cụ thể của các phân tử khí. TDLAS phân tích các thay đổi về cường độ hấp thụ laser để thu được nồng độ khí.Và công nghệ Cảm biến hồng ngoại không tán xạ NDIR (Non-Dispersive infrared) hoạt động dựa trên nguyên lý đo sự hấp thụ của khí gas đối với ánh sáng hồng ngoại. Tuỳ vào yêu cầu của chuyên gia, chúng tôi sẽ sử dụng loại công nghệ tương ứng. Thiết bị đo phát thải KNK có thể di chuyển từ điểm này sang điểm khác và đo khí phát thải trực tiếp tại thời điểm đo trên mặt ruộng. Điều đặc biệt là chi phí vận hành, mức độ nhỏ gọn dễ di chuyển cũng như khả năng ‘đọc’ chính xác nồng độ KNK giúp chúng tôi tự tin về việc mở rộng dự án triển khai Lúa phát thải thấp.
Mô hình trong Dự án đã áp dụng “Quy trình kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp phục vụ Đề án Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng Sông Cửu Long đến năm 2030” giúp giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế, tạo ra sản phẩm gạo phục vụ xuất khẩu và nâng cao tính cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
– Chi phí sản xuất trong mô hình giảm hơn 1.871.550 đồng/ha so với ngoài mô hình, hiệu quả kinh tế cao hơn 6.686.550 đồng/ha, tỷ suất lợi nhuận đạt 208% và gia tăng hơn ngoài mô hình là 37%.
– Điểm thực hiện mô hình áp dụng đồng bộ 100% diện tích đồng bộ cơ giới hóa trong gieo sạ, chăm sóc và thu hoạch
– Bên cạnh hiệu quả kinh tế, mô hình dự án thực hiện % giảm lượng phát thải từ 37,22% đến 52,77% , HTX thực hiện theo đúng hướng dẫn, có sự theo dõi giám sát các hộ tham gia và tính toán lượng phát thải theo phương pháp của IPCC, (2019) cho thấy nông dân tham gia mô hình tuân thủ quy trình quản lý nước ướt khô xen kẽ rất tốt, tiềm năng rất lớn cho việc canh tác lúa giảm phát thải.
Kết quả Dự án đã mang lại hiệu quả thiết thực cho người nông dân, giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, chất lượng, gia tăng hiệu quả kinh tế, giảm phát thải giúp ngành lúa gạo phát triển bền vững. Công nghệ cảm biến ướt khô xen kẽ (AWD) áp dụng tại mô hình dự án đã thực hiện 02 vụ, tại 02 HTX trên 02 vùng sinh thái của tỉnh An Giang đánh giá cảm biến AWD có tích hợp trí tuệ nhân tạo AI để nhận dạng các ống đo còn lại, giúp tiết kiệm chi phí và nguồn nhân lực để thực hiện công tác MRV trên những cánh đồng thực hiện đề án 01 triệu ha.
Văn Dũng
