Từ mô hình trồng chanh dây theo hướng hữu cơ tại Đắk Lắk, Trung tâm Khuyến nông An Giang có thêm những kinh nghiệm thực tiễn trong lựa chọn giống, tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và xây dựng chuỗi tiêu thụ. Đây là cơ sở để nghiên cứu khả năng phát triển cây trồng mới theo hướng xanh, an toàn và nâng cao giá trị tại An Giang.
Trong tháng 8/2026, Đoàn công tác Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức chuyến học tập kinh nghiệm tại Đắk Lắk. Trong chương trình, đoàn đã đến tham quan, trao đổi thực tế tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp sạch Sài Gòn – Tây Nguyên, nơi đang phát triển mô hình chanh dây theo hướng hữu cơ gắn với tiêu chuẩn chất lượng và thị trường tiêu thụ.
Tại đây, ông Lương Thiện Thành, Giám đốc HTX Nông nghiệp sạch Sài Gòn – Tây Nguyên, chia sẻ những kinh nghiệm trong quá trình xây dựng vùng sản xuất chanh dây, từ lựa chọn giống, chăm sóc, sử dụng vật tư sinh học đến kiểm soát chất lượng và tổ chức tiêu thụ sản phẩm.
Canh tác theo hướng hữu cơ, giảm đầu vào hóa học
Theo ông Thành, HTX hiện canh tác khoảng 12 ha chanh dây, chủ yếu theo hướng hữu cơ. Trong quá trình sản xuất, HTX liên kết với các doanh nghiệp cung cấp phân bón và chế phẩm vi sinh, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, bánh dầu, phân trùn quế và các chế phẩm vi sinh nhằm cải tạo đất, nâng cao sức khỏe cây trồng và từng bước giảm sự phụ thuộc vào vật tư hóa học.
Cách làm này không chỉ hướng đến việc tạo ra sản phẩm an toàn mà còn giúp HTX kiểm soát tốt hơn quá trình sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Một kinh nghiệm đáng chú ý là việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện sản xuất và thị trường mục tiêu. HTX hiện sử dụng một số giống chanh dây được sản xuất trong nước từ các đơn vị như Nafoods, Toàn Cầu, Thông Đỏ.
Theo ông Thành, đối với phương thức canh tác theo hướng hữu cơ phục vụ thị trường xuất khẩu châu Âu, cây chanh dây có vòng đời khoảng 10 – 15 tháng. Vì vậy, việc sử dụng giống trong nước có thể giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu. Giá giống trong nước khoảng 20.000 đồng/cây, trong khi giống nhập khẩu có thể trên 40.000 đồng/cây.
Tuy nhiên, để sản phẩm tiếp cận được những thị trường có yêu cầu cao, kỹ thuật canh tác chỉ là một phần của câu chuyện. HTX còn chú trọng xây dựng mã số vùng trồng, chứng nhận GlobalGAP, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng trong suốt quá trình sản xuất.
Sản xuất phải đi cùng thị trường
Một trong những kinh nghiệm được đoàn công tác đặc biệt quan tâm là cách HTX tổ chức tiêu thụ sản phẩm. Thay vì phụ thuộc vào một kênh bán hàng, sản phẩm chanh dây được phân loại theo chất lượng và nhu cầu của từng thị trường.
Trong đó, sản phẩm đạt tiêu chuẩn được định hướng xuất khẩu sang thị trường châu Âu; một phần được tiêu thụ trong nước thông qua các kênh bán hàng trực tuyến; số sản phẩm còn lại được sơ chế, chế biến thành dịch chanh dây. Việc xây dựng nhiều kênh tiêu thụ giúp HTX chủ động hơn trong xử lý sản phẩm sau thu hoạch, hạn chế tình trạng phụ thuộc vào một thị trường và giảm nguy cơ lãng phí đối với những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Theo chia sẻ tại buổi trao đổi, giá chanh dây xuất khẩu hiện khoảng 55.000 đồng/kg đối với chanh tím và trên dưới 65.000 đồng/kg đối với chanh vàng, tùy thời điểm và chất lượng sản phẩm.
Về điều kiện sinh thái, chanh tím được đánh giá phù hợp với những khu vực có độ cao khoảng trên 450 m, trong khi chanh vàng có thể phát triển ở những vùng có độ cao thấp hơn. Một số giống chanh vàng như Sweet Gold và Huy Hoàng đang được sử dụng và có khả năng phục vụ thị trường xuất khẩu.
Qua thực tế tại HTX Nông nghiệp sạch Sài Gòn – Tây Nguyên có thể thấy, để phát triển một ngành hàng nông sản không thể chỉ tập trung vào năng suất. Giống phù hợp, quy trình sản xuất an toàn, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thị trường tiêu thụ phải được tính toán ngay từ đầu.
Gợi mở hướng phát triển tại An Giang
Đối với An Giang, chuyến học tập mang lại những kinh nghiệm không chỉ về kỹ thuật trồng chanh dây mà còn về phương thức tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, việc nghiên cứu những cây trồng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sinh thái và có thị trường tiêu thụ ổn định là hướng đi cần được quan tâm.
Mô hình tại Đắk Lắk cho thấy, chanh dây có thể tạo ra giá trị cao hơn khi được tổ chức sản xuất theo hướng hữu cơ, kiểm soát chặt chất lượng và gắn với thị trường ngay từ đầu. Đặc biệt, việc kết hợp nhiều kênh tiêu thụ, trong đó có xuất khẩu, tiêu thụ nội địa và chế biến, giúp nâng cao khả năng thích ứng của chuỗi sản xuất trước những biến động của thị trường.
Từ những kinh nghiệm thực tế này, Trung tâm Khuyến nông An Giang có thể tiếp tục nghiên cứu, đánh giá điều kiện sinh thái, kỹ thuật và hiệu quả kinh tế để xem xét khả năng xây dựng mô hình chanh dây phù hợp tại địa phương. Quan trọng hơn, bài học từ mô hình không nằm ở việc đơn thuần đưa một loại cây trồng mới vào sản xuất, mà là thay đổi cách tiếp cận từ “trồng cây gì” sang “sản xuất như thế nào và bán cho ai”.
Nếu được triển khai phù hợp với điều kiện địa phương, sản xuất theo hướng xanh, an toàn, ứng dụng chế phẩm sinh học, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và liên kết tiêu thụ sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho nông dân.
Qua chuyến học tập, những kinh nghiệm từ Đắk Lắk là cơ sở để ngành khuyến nông An Giang tiếp tục nghiên cứu các mô hình cây trồng mới có tiềm năng, từng bước xây dựng nền sản xuất nông nghiệp xanh, an toàn, ứng dụng khoa học – công nghệ và gắn chặt hơn với nhu cầu của thị trường.
Bài và ảnh: Nguyễn Ngọc Trâm
