Quản lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn mở ra hướng gia tăng thu nhập cho nông dân. Đây là một trong những nội dung quan trọng được đặt ra tại Hội nghị triển khai và kết nối doanh nghiệp tiêu thụ rơm, nấm rơm trong mô hình “Quản lý rơm rạ tuần hoàn” trong thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long được tổ chức vào ngày 27/6 cho hơn 40 nông dân tham dự.
Rơm rạ – từ phụ phẩm thành nguồn tài nguyên
Tại hội nghị, ông Nguyễn Lê Vinh, viên chức Trung tâm Khuyến nông tập trung chia sẻ về thực trạng quản lý rơm rạ sau thu hoạch, những lợi ích của việc thu gom, tái sử dụng rơm rạ và giải pháp hình thành chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Trong sản xuất lúa, rơm rạ chiếm khối lượng lớn sau mỗi vụ thu hoạch. Nếu được quản lý phù hợp, nguồn phụ phẩm rơm có thể trở thành nguyên liệu phục vụ nhiều hoạt động sản xuất như trồng nấm rơm, sản xuất phân hữu cơ và nhiều mục đích khác. Ngược lại, việc đốt rơm rạ ngoài đồng không chỉ gây lãng phí nguồn tài nguyên mà còn phát sinh khói bụi và khí nhà kính, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Vì vậy, quản lý rơm rạ theo hướng tuần hoàn được xem là một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất lúa theo hướng xanh, bền vững và phát thải thấp.
Kết nối đầu ra cho rơm rạ
Phát biểu tại hội nghị, bà Huỳnh Đào Nguyên, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang cho biết, trong thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp, Trung tâm Khuyến nông đã triển khai mô hình trên diện tích 200 héc-ta tại xã Vĩnh Gia, đồng thời phối hợp với hợp tác xã và doanh nghiệp để hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang, mục tiêu của hội nghị lần này không chỉ dừng lại ở việc triển khai mô hình, mà quan trọng hơn là kết nối đầu ra cho rơm rạ sau thu hoạch, biến nguồn phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi thành sản phẩm có giá trị. Trong Đề án 1 triệu héc-ta, các giải pháp giảm phát thải đã được quan tâm như giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý. Tuy nhiên, quản lý rơm rạ và nước tưới vẫn là những nội dung cần tiếp tục thực hiện quyết liệt, phù hợp với từng mùa vụ và điều kiện sản xuất thực tế.
Điểm đáng mừng là trong mô hình lần này, Công ty TNHH Rơm Phong Phú đã tham gia liên kết thu mua rơm cuộn, mở thêm hướng tiêu thụ ổn định cho nông dân. Rơm rạ không phải là thứ bỏ đi. Nếu được thu gom, xử lý đúng cách, rơm có thể trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ nhiều mục đích, vừa hạn chế tình trạng đốt rơm ngoài đồng, vừa tạo thêm thu nhập cho người dân.
Bên cạnh phương án bán rơm cho doanh nghiệp, Trung tâm Khuyến nông An Giang cũng định hướng đa dạng hóa cách thức tận dụng phụ phẩm. Đối với những hộ không tham gia thu gom hoặc chưa cung ứng được rơm cho doanh nghiệp, Trung tâm sẽ tổ chức tập huấn và hướng dẫn thực hành trồng nấm rơm. Sau khi thu hoạch nấm, lượng rơm đã phân hủy tiếp tục được tận dụng để ủ thành phân hữu cơ, phục vụ sản xuất rau màu, hoa kiểng, qua đó hình thành một vòng tuần hoàn ngay từ đồng ruộng.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang kỳ vọng, thông qua mô hình, người nông dân không chỉ thay đổi nhận thức về rơm rạ mà còn từng bước hình thành thói quen “không đốt rơm – thu gom rơm – tái sử dụng rơm”. Đây là giải pháp thiết thực góp phần giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường, đồng thời tận dụng tối đa giá trị của phụ phẩm trong sản xuất lúa.
Trung tâm Khuyến nông An Giang sẽ tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp, không chỉ đối với sản phẩm lúa mà cả nguồn phụ phẩm rơm rạ. Khi các khâu từ sản xuất, thu gom, chế biến đến tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, người nông dân sẽ yên tâm hơn trong quá trình sản xuất và có thêm động lực tham gia Đề án.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang bày tỏ kỳ vọng sau khi mô hình hoàn thành, địa phương sẽ hình thành thêm nhiều cách làm hiệu quả từ rơm rạ, tạo ra những nguồn thu nhập mới cho nông dân. Từ một phụ phẩm của đồng ruộng, rơm rạ sẽ được đưa trở lại chu trình sản xuất, góp phần xây dựng nền nông nghiệp tuần hoàn, xanh và phát triển bền vững. Quản lý rơm rạ là một trong những mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao thu nhập cho nông dân.
Công ty đồng hành thu mua rơm
Một điểm đáng chú ý tại hội nghị là sự tham gia của công ty TNHH Rơm Phong Phú thu mua rơm, tạo thêm niềm tin cho nông dân trong việc thay đổi cách xử lý phụ phẩm sau thu hoạch.
Đại diện Phó Giám đốc Công ty TNHH Rơm Phong Phú Nguyễn Thanh Bình thu mua rơm cho biết, nhu cầu sử dụng rơm trên thị trường hiện khá đa dạng. Rơm sau khi được thu gom, cuộn và bảo quản đúng kỹ thuật có thể cung cấp cho nhiều lĩnh vực sản xuất như trồng kiểng, làm nấm rơm… Tuỳ vào mùa vụ và các loại giống lúa mà có giá thu mua rơm khác nhau. Ông Bình mong muốn thời gian tới phối hợp với cùng địa phương và hợp tác xã để từng bước xây dựng vùng nguyên liệu rơm ổn định. Đây là mối liên kết mà các bên đều có lợi, nông dân có thêm thu nhập, doanh nghiệp có nguyên liệu, còn đồng ruộng được giảm lượng phụ phẩm không đốt rơm ngoài đồng.
Cùng xây dựng nền nông nghiệp xanh
Việc thu gom rơm để sử dụng trồng nấm, hoa kiểng góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm ngoài đồng, giảm phát sinh khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường nông thôn. Đặc biệt, khi được triển khai đồng bộ cùng các giải pháp kỹ thuật của Đề án 1 triệu héc-ta như sử dụng giống chất lượng cao, giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý và quản lý nước theo hướng tiết kiệm, sản xuất lúa sẽ từng bước chuyển sang mô hình hiệu quả hơn, xanh hơn và bền vững hơn.
Từ những cuộn rơm được thu gom ngay sau mỗi vụ gặt, một hướng đi mới đang mở ra cho vùng lúa: không đốt bỏ phụ phẩm, không lãng phí tài nguyên, mà tái sử dụng rơm rạ để tạo thêm giá trị. Đây cũng là bước đi thiết thực góp phần hiện thực hóa mục tiêu của Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, hướng đến nền nông nghiệp An Giang xanh, tuần hoàn và phát triển bền vững.
Bài và ảnh: Trang Nghiêm
