Dưới bóng núi Ba Thê trầm mặc, cánh đồng lúa Nhật tại xã Óc Eo tỉnh An Giang những ngày này rộn rã bước vào mùa thu hoạch. Khác với nỗi phấp phỏng âu lo về cảnh “được mùa mất giá” hay mưa giông làm sập lúa như trước kia, gương mặt bà con nông dân nơi đây ánh lên niềm tin và sự nhẹ nhõm. Cuộc cách mạng chuyển đổi từ các giống lúa truyền thống sang canh tác giống lúa Nhật đang chứng minh hiệu quả kinh tế rõ rệt, mở ra hướng làm giàu bền vững cho nhà nông.
Bao đời nay, người làm lúa miền Tây sợ nhất là thời tiết thất thường. Lúa thường thân mềm, gặp mưa dầm hay gió chướng là đổ ngã la liệt, hạt lúa ngâm nước mọc mầm, chi phí thuê máy cắt đội lên gấp đôi mà sản lượng lại hao hụt nghiêm trọng. Giống lúa Nhật bước vào đồng đất Óc Eo như một lời giải trọn vẹn cho bài toán nan giải ấy: bởi thân cứng cáp, chống chịu thời tiết: Cây lúa Nhật có đặc tính rễ bám sâu, thân đanh chắc và lá đứng. Dù mưa to hay gió lớn, lúa vẫn đứng vững chãi đến tận ngày thu hoạch, triệt tiêu gần như hoàn toàn nguy cơ thất thu do đổ ngã. Mặt khác, lúa ít sâu bệnh, giảm nhẹ chi phí đầu vào tùy thuộc nông dân sử dụng phân thuốc sinh học, giống có sức đề kháng tự nhiên cao, giúp nhà nông tiết kiệm đáng kể chi phí thuốc bảo vệ thực vật và công chăm sóc. Giá cả luôn ổn định do phục vụ phân khúc gạo cao cấp, thị trường tiêu thụ của lúa Nhật rất ổn định. Thương lái bao tiêu thu mua sát cánh đồng với giá dao động ổn định quanh mức 6.300 đồng/kg, không chịu cảnh trồi sụt bấp bênh như nhiều giống lúa thường.
Là một trong những người đầu tiên dám nghĩ, dám làm từ năm 2024, bà Lê Thị Hạnh đã tích lũy hơn 2 năm kinh nghiệm gắn bó với cây lúa Nhật trên quy mô 150 công đất. Ngồi bên bờ kênh ngắm những bao lúa căng tròn nối đuôi nhau lên xe vận chuyển, bà Hạnh phấn khởi bộc bạch:“Hồi trước làm lúa thường, mỗi lần nghe đài báo gió bão là cả nhà tui đứng ngồi không yên, lúa sập một cái là coi như công dã tràng. Từ năm 2024 chuyển sang lúa Nhật, cây lúa đứng sừng sững, gặt máy chạy ngọt xớt. Giống Japo 3 mùa làm 3,5 tháng là thu hoạch, 150 công cho tầm 100 tấn. Trừ hết chi phí, mỗi vụ bỏ túi gọn 150 triệu đồng tiền lời. Hơn 2 năm nay, làm 3 vụ/năm đều đặn, nhà tui nhẹ cái đầu, kinh tế dư dả hẳn ra!”
Thành công từ mô hình của gia đình bà Hạnh không còn là câu chuyện đơn lẻ. Hiện nay, tại tại Óc Eo đã có trên dưới 5 hộ nông dân chủ động học hỏi và chuyển đổi diện tích sang trồng lúa Nhật.
Sự liên kết tự nhiên giữa các hộ cùng việc chia sẻ kỹ thuật gieo sạ, quản lý nước và kết nối đầu ra đang tạo nên một vùng nguyên liệu lúa Nhật chất lượng cao. Mỗi mùa gặt đi qua, hàng trăm triệu đồng thu về cho mỗi hộ không chỉ khẳng định tính đúng đắn của việc chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, mà còn thắp sáng khát vọng làm giàu chính đáng của người nông dân xứ núi Óc Eo.
Trong suốt hơn hai năm qua, kể cả những vụ Hè Thu mưa dầm gió bão, cánh đồng lúa Nhật của gia đình bà Hạnh vẫn đứng thẳng tắp như bàn chông. Việc cây lúa không bị đổ ngã mang lại ba lợi ích then chốt: Hạt lúa không bị thất thoát, chi phí gặt máy ở mức tối thiểu, thời gian giải phóng đất nhanh: Sau khi cắt, rơm rạ đứng thẳng giúp máy cuộn rơm dễ dàng thu gom, mặt ruộng khô ráo chuẩn bị cho vụ kế tiếp cực kỳ nhanh chóng.
Thành công vượt bậc của gia đình bà Lê Thị Hạnh không còn là một câu chuyện cá biệt. Tiếng lành đồn xa, sức hút từ những vụ mùa “thắng đậm” nhờ giảm chi phí đã lan tỏa mạnh mẽ khắp vùng đất Óc Eo.
Sự chuyển dịch từ giống lúa thường sang giống lúa Nhật tại Óc Eo là minh chứng sống động cho quá trình chuyển đổi tư duy từ “sản xuất nông nghiệp thuần túy” sang “kinh tế nông nghiệp hiệu quả”. Nông dân không còn chạy theo số lượng bằng mọi giá mà đã biết cân đo đong đếm bài toán chi phí, nâng cao chất lượng hạt gạo và hướng đến nền nông nghiệp sạch, an toàn và bền vững.
Dưới ánh hoàng hôn trải dài trên triền núi Ba Thê, những chuyến xe chở đầy ắp những bao lúa Nhật căng tròn nối đuôi nhau ruộng Óc Eo, mang đi khắp nơi để chế biến xuất khẩu.
Mô hình trồng lúa Nhật tiết kiệm phân thuốc, kháng đổ ngã và cho lợi nhuận cao của bà Lê Thị Hạnh cùng các hộ nông dân nơi đây đã chứng minh: Khi người nông dân dám thay đổi nếp nghĩ, chọn đúng giống cây trồng và ứng dụng khoa học kỹ thuật phù hợp, đồng ruộng quê hương hoàn toàn có thể đem lại cuộc sống sung túc, khá giả.
Làn gió mới từ giống lúa Nhật không chỉ làm giàu cho những gia đình tiên phong, mà còn đang góp phần vẽ lại bức tranh nông nghiệp thịnh vượng, hiện đại và tràn đầy hy vọng cho vùng đất giàu truyền thống Óc Eo, An Giang hôm nay và mai sau.
Bài và ảnh: Bảo Phong
