Về xã Vĩnh Bình, tỉnh An Giang là bắt gặp cảnh bà con nông dân đang tất bật cùng nhau thu hoạch tôm càng xanh giữa đêm khuya. Ngày nào cũng vậy, đều có nông dân thu hoạch tôm càng xanh, vì bà con ở đây thả nuôi liên tục, đây là nơi nuôi tôm càng xanh đầu tiên và hiện nay có diện tích nuôi khá lớn trong khu vực.
Theo thời gian, con tôm càng xanh không chỉ chứng minh giá trị kinh tế mà còn là cầu nối gắn kết tình làng, nghĩa xóm ở mảnh đất vùng sâu vùng xa này. Sau nhiều năm thua lỗ vì tôm sú và tôm thẻ chân trắng, khoảng 10 năm trở lại đây, nông dân xã Vĩnh Bình chuyển qua mô hình nuôi chuyên tôm càng xanh. Lúc đầu bà con chỉ chuyên canh tôm càng xanh thôi, nhưng sau nhiều năm nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm, bà con đã chọn mô hình nuôi ghép tôm càng xanh xen tôm thẻ chân trắng, tôm sú hoặc cua để đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.
Mỗi năm, bà con nông dân ở Vĩnh Bình nuôi khoảng 3 vụ tôm càng xanh, thời gian nuôi đến thu hoạch khoảng 6 tháng, trong đó vèo tôm post khoảng 2,5 tháng, nuôi thương phẩm 3,5 tháng. Đến kỳ thu hoạch, thương lái sẽ đến kiểm tra, chài đánh tỷ lệ, kích cỡ tôm rồi thỏa thuận giá cả và định ngày thu hoạch.
Trước khi thu hoạch thì chủ vuông tôm thông báo cho những hộ nuôi tôm gần kề và bà con thân thích rũ lại bắt tôm tiếp và thuê mướn đội bắt tôm chuyên nghiệp, hiện tại trên địa bàn xã có đến hơn 10 đội bắt tôm, mỗi đội từ 40 nông dân trở lên, có đội khoảng 100 nông dân, đồng thời thuê mướn dụng cụ bồn chứa như: Bồn chứa chạy oxy, máy quậy, lưới kéo tôm và đặc biệt quan trọng là chủ vuông tôm phải canh xã nước để thu bắt đúng thời điểm mà thương lái hợp đồng.
Hiện tại các thương lái yêu cầu nhà vuông rút nước sớm để thu hoạch và cân sớm, lúc trước thu hoạch tôm vào lúc sáng sớm, bây giờ thu hoạch tôm lúc khuya, khoảng từ 2 đến 3 giờ sáng, thương lái cân tôm khoảng từ 5 đến 6 giờ sáng.
Vào những ngày thu hoạch tôm càng xanh, ở ngoài vuông tôm đông như hội, mỗi người đều có đèn pin chiếu sáng, nhiều hộ gia đình vào đội bắt tôm, đây là nguồn thu nhập đáng kể, góp phần giải quyết công lao động tại địa phương.
Khi giữa khuya, nước trong vuông tôm được bơm ra, cánh đồng vuông tôm cạn dần, lúc này bắt đầu là thời điểm thu hoạch, ở đây mọi người được phân công nhiệm vụ rõ ràng, có khoảng 4 người dùng lưới kéo để kéo trước cho tôm thưa bớt, thuận tiện cho việc quậy bắt tôm ở phía sau, 01 người dùng máy đảo quậy nước làm cho nước đục lên để tôm càng xanh nổi đầu dạt vào hai bên bờ vuông, sẽ có một nhóm người đi đều dọc hai bên mé bờ để bắt tôm bỏ vào bao. Trên bờ, một số người chuẩn bị giỏ xách, xe máy để nhanh chóng vận chuyển đưa tôm vào trong nhà để rửa và phân cỡ tôm.
Phía trong sân nhà có một nhóm phụ nữ chuẩn bị sẵn, rửa sạch, lựa và phân loại kích cỡ tôm, những con tôm lớn, đạt kích cỡ được cân bán cho thương lái, còn những con tôm nhỏ gọi là tôm lóng được chủ vuông rọng oxy để thả nuôi lại. Phía dưới sông, xuồng máy của thương lái sẵn sàng chở tôm về bãi để đưa đi tiêu thụ khắp nơi, chủ yếu là chợ đầu mối Thành phố, bên Campuchia…
Sau khi bắt tôm xong, chủ nhà sẽ trả tiền thuê mướn công bắt tôm cho người đại diện (đội trưởng) và cấp phát lại cho từng thành viên tham gia, giá thuê mướn nhân công dao động khoảng 150.000đ/người nam, 130.000đ/người nữ.
Còn lại với những người nông dân xóm làng, bà con đến phụ giúp thu hoạch tôm, xem cân tiếp sẽ được chủ vuông đãi một bữa tiệc xem như ăn mừng một vụ tôm thắng lợi.
Anh Chương Văn Sáng, trưởng ấp Đồng Tranh cho biết thêm: “Giờ nông dân nuôi tôm càng xanh rất khỏe, giờ thuê mướn hết, nào là đội thu hoạch tôm, bồn chứa tôm, thậm chí còn thuê người canh nước vuông để bắt tôm đúng thời điểm, khi bắt tôm vào lúc đêm khuya cực mà vui, cực là ban đêm lụp chụp, vui là tôm được khỏe, ít chết góp phần mang lại hiệu quả kinh tế, còn ban ngày có thể làm thêm được việc khác”.
Như vậy, mô hình nuôi tôm càng xanh được xem là mô hình kinh tế hiệu quả, ổn định và bền vững, chưa kể đây cũng là một mô hình nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu hiện nay. Tuy nhiên, để con tôm càng xanh phát triển bền vững, cần điều chỉnh quy hoạch nuôi tôm càng xanh phù hợp với thực tiễn sản xuất, thị trường tiêu thụ ổn định, có như vậy người nuôi tôm yên tâm đầu tư sản xuất.
Bài và ảnh: Đoàn Văn Đủ
