Hoa vạn thọ là loài hoa được trồng, trang trí nhiều trong dịp Tết ở Việt Nam, tượng trưng cho sự trường thọ, may mắn và tài lộc. Cây dễ trồng, màu sắc rực rỡ được nhiều gia đình ở Việt nam ưa chuộng. Thời gian sinh trưởng ngắn, dễ chăm sóc và ít sâu bệnh, vạn thọ giúp người trồng tiết giảm chi phí sản xuất nhưng vẫn có hiệu quả kinh tế cao. Để trồng hoa vạn thọ cây phát triển đồng đều, cho hoa đẹp và đạt giá trị kinh tế cao, người trồng cần chú ý một số biện pháp kỹ thuật như sau:
- Giống hoa
Giống hoa vạn thọ nên chọn nơi uy tín để mua có thể mua từ siêu thị, cửa hàng vật tư nông nghiệp hoặc mua cây giống đã ươm sẵn nếu muốn tiết kiệm thời gian. Hoa vạn thọ màu vàng hoặc cam được trồng phổ biến nhất. Hoa vạn thọ có 2 loại:
+ Hoa vạn thọ cao: cây cao từ 60 – 70 cm, phù hợp cho dịp tết và được trồng quanh năm.
+ Hoa vạn thọ lùn: cây cao 45 – 50 cm, thân khỏe, dễ trồng và không kén đất, hoa to có màu vàng sáng nhưng hoa lại rất nhỏ và không cân với bộ lá.
- Thời điểm trồng
Để hoa vạn thọ ra hoa đúng vào dịp tết Nguyên đán bà con cần phải chú ý đến, thời gian sinh trưởng để chọn thời điểm xuống giống phù hợp.
Thời gian sinh trưởng cây vạn thọ lùn từ 60-70 ngày, thời điểm xuống giống đầu tháng 11 âm lịch và muộn nhất vào khoảng 5/11 đến 6/11 hàng năm. Cây vạn thọ cao thời gian sinh trưởng dài hơn từ 80-90 ngày, xuống giống cuối tháng 10 âm lịch và muộn nhất vào ngày 24 – 25/10 âm lịch.
- Ươm cây con
– Đất trồng:
Cần phải tơi xốp, mềm và thoát nước nhanh để rễ phát triển tốt, đất phải sạch tránh gây bệnh cho cây con. Hỗn hợp đất trồng hoa vạn thọ gồm tro trấu (phải xả nước nhiều lần để giảm độ mặn, chát), phân chuồng đã được ủ và xơ dừa được trộn đều với nhau theo tỷ lệ 1:1:1 với độ dày khoảng 8 – 10 cm. Ngoài ra, trộn đất với chế phẩm sinh học Trichoderma sẽ giúp ngăn ngừa nấm bệnh hiệu quả.
– Gieo hạt:
Bà con nên gieo cạn khoảng 0,2 – 0,4 cm và khoảng cách giữa các hạt gieo là 2,5 – 3,5 cm, sau đó lấp hạt lại. Mỗi ngày phải tưới nước ít nhất 2 lần vào sáng sớm và chiều mát để giữ cho đất ẩm. Sau khi chuẩn bị bầu đất xong thì cho hạt hoa vạn thọ vào bầu và tiến hành tưới nước cho ẩm đất, nên tưới nước nhẹ nhàng cho cây để không ảnh hưởng đến cây.
Sau 3-5 ngày hạt sẽ nảy mầm hết, đặt khay gieo hạt ở nơi có ánh sáng nhẹ, tránh ánh nắng trực tiếp trong giai đoạn đầu.
Khi cây con mọc lá thật, chuyển sang nơi có ánh sáng tốt hơn. Sau 10 ngày gỡ bỏ che chắn để cây con tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên để phát triển.
- Trồng cây con ra chậu
Sau khoảng 2 tuần tiến hành mang cây hoa vạn thọ con ra trồng vào chậu. Chậu trồng có kích thước phụ thuộc vào số lượng gốc vạn thọ trong một chậu và cần chú ý là chậu trồng phải đảm bảo thoát nước tốt.
Tỷ lệ đất trồng cũng tương tự như tỷ lệ khi ươm. Cho đất vào trong chậu khoảng ½ chiều cao chậu, phần còn lại khi bón thúc sẽ đầy, chỉ lấp tới cặp lá mầm và chỉ trồng vào chiều mát.
Trong 3 ngày đầu khi trồng, bà con chỉ tưới phun sương vào sáng sớm và sau đó tưới nhiều hơn, mỗi ngày tưới khoảng 3 lần vào sáng sớm 9 – 10 giờ sáng và 16 – 17 giờ chiều. Chú ý khi tưới nếu thấy nước nhiều quá cần xới đất cho thoát nước nhanh hơn.
- Chăm sóc
5.1 Bón phân
Thời điểm 7-10 ngày sau khi trồng pha loãng (0,5g NPK/1 lít nước) NPK 16-16-8 hoặc NPK 20-20-15. Tưới quanh gốc, 10 ngày/lần. Có thể bổ sung thêm phân hữu cơ pha loãng để tăng vi sinh và dưỡng chất.
Khi cây 20-25 ngày, bón phân 2-3 lần trong quá trình sinh trưởng, dùng NPK cân đối hoặc phân hữu cơ vi sinh.
Khi cây 45-50 ngày hoặc khi thấy nụ xuất hiện chọn phân có tỷ lệ đạm thấp (NPK 5-10-10 hoặc 10-20-10) tưới quanh gốc 1 lần, sau đó ngưng bón đạm tránh làm nụ khô. Tăng cường bón phân có hàm lượng Kali để thúc đẩy ra hoa.
5.2 Bấm ngọn
Thời gian bấm đọt vào đầu tháng 12 âm lịch, muộn nhất vào khoảng mùng 5 – 10/12 âm lịch.
– Khi cây hoa vạn thọ khoảng 35 ngày tuổi đã có 6-7 cặp lá, bà con nên bấm đọt và chỉ để khoảng 5-6 cặp chồi là vừa.
– Cây bắt đầu có nụ từ khoảng 45 ngày tuổi, khi đó bà con nên cắt tỉa những chồi nhỏ và chừa lại bông chính để hoa lớn nhanh và đẹp hơn. Khi hoa nở cần hạn chế bón phân nhiều.
5.3 Xử lý hoa nở đúng dịp tết
Khi cây được 45 – 50 ngày tuổi, nếu hoa nở sớm hơn dự kiến thì cần tưới phân urê với tỷ lệ 1g/1 lít nước, ngày tưới 2 lần để kéo dài thời gian sinh trưởng giúp cho hoa bị hãm tốc độ nở.
Nếu thấy hoa nở muộn hơn thì cần ngừng tưới nước khoảng 1 – 2 ngày để cho lá héo sau đó tưới nước lại vừa đủ ẩm, có thể dùng Kali theo hướng dẫn của nhà sản xuất để kích thích sự ra hoa.
- Phòng trừ sâu bênh hại thường gặp
6.1 Sâu xanh
Phá hoại trên nhiều loại cây trồng, trong đó có hoa kiểng. Sâu non ăn lá, ăn nụ hoa, trên lá non chúng ăn khuyết, trên nụ chúng đục nụ, ăn vào bên trong. Sâu trưởng thành hoạt động về đêm, đẻ trứng rải rác trên lá non hoặc nụ hoa, sau khi đẻ từ 3-4 ngày thì trứng nở.
Biện pháp phòng trừ:
– Dùng các biện pháp thủ công như ngắt bỏ ổ trứng, diệt trừ sâu non, tiêu hủy các bộ phận bị sâu phá hoại như: lá, cành, nụ hoa.
– Khi mật độ sâu lên cao, quá ngưỡng có thể dùng một trong các họt chất sau: Diafenthiuron, Deltamethrin hoặc Fenitrothion + Trichlorfon.
6.2 Bệnh héo xanh vi khuẩn
Phổ biến trên vạn thọ, làm thối rễ, cây bị bệnh lá héo rũ đột ngột nhưng vẫn xanh, triệu chứng héo của cây diễn rất nhanh, chỉ trong một vài ngày lá cây chết hoàn toàn. Nguồn bệnh tồn tại chủ yếu trong đất và tàn dư cây bệnh. Vi khuẩn xâm nhiễm vào rễ, gốc thân, thân và cuống lá qua vết thương cơ giới do quá trình canh tác, côn trùng, tuyến trùng,… Bệnh lây lan từ cây này sang cây khác bằng nhiều con đường khác nhau như qua nước tưới, nước mưa, hạt giống…
Biện pháp phòng trừ:
– Xử lý đất hoặc giá thể trước khi trồng bằng vôi và chế phẩm Trichoderma.
– Vệ sinh ruộng sạch sẽ.
– Thường xuyên kiểm tra ruộng hoa để phát hiện và nhổ bỏ sớm những cây bị bệnh để tránh lây lan.
– Sử dụng thuốc hóa học có hoạt chất Kasugamycin, Ascorbic acid+ citric acid+ lactic acid, Oxolinic acid,… phun khi mới chớm bệnh.
Bài và ảnh: Lê Thị Kiều Anh
