Trong bối cảnh cả nước đang triển khai chính quyền địa phương hai cấp. Vì vậy yêu cầu đặt ra chính quyền cấp xã và lực lượng khuyến nông ngày càng cao và toàn diện hơn. Lực lượng khuyến nông cơ sở và khuyến nông cộng đồng giữ vai trò đặt biệt quan trọng là cầu nối giữa nhà khoa học, chính sách với thực tiễn sản xuất. Là lực lượng khuyến nông trực tiếp hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị nâng cao hiệu quả và sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy việc nâng cao nâng lực cho cán bộ cán bộ cơ sở đặt biệt là lực lượng khuyến nông trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm tăng cường tính chủ động sáng tạo và trách nhiệm của cấp xã trong thực hiện nhiệm vụ nông nghiệp ở giai đoạn mới.
Ngày 9/3, tại tỉnh Quảng Trị, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội nghị tập huấn “Nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp”. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam tham dự và chỉ đạo Hội nghị.
Nhằm tạo cơ sở pháp lý và thống nhất cho cho lực lượng khuyến nông trong bối cảnh mới Bộ nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT ngày 14/10/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác lập phương châm: tổ chức lại hệ thống khuyến nông theo hướng “gần dân, sát dân, trực tiếp phục vụ nhân dân” và phải “gắn với cơ sở, gắn với đồng ruộng”. Tiếp tục đổi mới nội dung phương thức và chức hoạt động Khuyến nông bảo đảm hiệu lực hiệu quả trong công tác chỉ đạo điều hành từ trung ương đến địa phương.
Điểm nhấn của mô hình mới là yêu cầu mọi hoạt động khuyến nông phải bám địa bàn, bám hộ, bám tổ nhóm sản xuất; hỗ trợ trực tiếp người dân trong phát triển sản xuất, chuyển đổi sinh kế, tiếp cận thị trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc sắp xếp hệ thống khuyến nông tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, với sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp tỉnh và cấp xã thông qua các đơn vị sự nghiệp tại cơ sở chính là chìa khóa đề thúc đẩy nông nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân.
Tại buổi hội nghị, Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích thuận, Trưởng Khoa quản lý Nhà nước Trường Cán bộ Quản lý Nhà nước và PTNT chia sẻ về phân cấp phân quyền và phân định thẩm quyền. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có 166 nhiệm vụ thẩm quyền được phân cấp cho chính quyền địa phương. Chính quyền cấp tỉnh có 11 thẩm quyền, chủ yếu nhiệm vụ là gắn với địa bàn cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư. Riêng 192 thẩm quyền nhiệm vụ trước đây của cấp huyện phần lớn phân quyền về cấp xã là chủ yếu.
Hội nghị cũng nhấn mạnh Nghị định số 131/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Nghị định số 136/2025/NĐ-CP của Chính phủ Quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường và Nghị định; Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.
Trung tâm Khuyến nông có 6 vai trò rất quan trọng là cầu nối kinh tế thị trường: hỗ trợ nông dân sản xuất theo nhu cầu thị trường, tham gia chuỗi giá trị, nâng cao năng lực thương lượng giảm lệ thuộc thương lái nhỏ lẻ. Cầu nối chính sách: Truyền tải kịp thời dễ hiểu chủ trương chính sách của Đàng và Nhà nước tư vấn để nông dân và Hợp tác xã tiếp cận chính sách tín dụng, đất đai, bảo hiểm xúc tiến thương mại. Giảm nghèo bền vững: Thiết kế mô hình sinh kế phù hợp với từng vùng khó khăn, hỗ trợ nhóm yếu thế, bảo đảm không ai bỏ lại phía sau trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp. Cầu nối cộng đồng: Góp phần cũng cố gắng kết xã hội, xây dựng nông thôn mới văn minh, an toàn, giàu bản sắc, nâng cao vật chất tinh thần của người dân. Môi trường sinh thái: hướng dẫn chuyển đổi theo hướng sản xuất nông nghiệp sinh thái tuần hoàn, giảm phát thải, bảo vệ tài nguyên đất, nước, đa dạng sinh học. Khuyến nông số: Đưa nông dân tiếp cận nền tảng số truy xuất nguồn gốc, dữ liệu thị trường, học tập trực tuyến, nâng cao năng lực số.
Hội nghị cũng chia sẻ thẳng thắn những thuận lợi cũng như khó khăn, đại diện lãnh đạo Khuyến nông tỉnh Nghệ An trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, khuyến nông cơ sở chủ động hơn trong công việc, công tác phối hợp tại địa phương rất tích cực. Ngoài việc triển khai các chương trình từ cấp trên, địa phương khuyến nông viên phải thường xuyên khảo sát thực tế, nắm bắt khó khăn của nông dân để tham mưu cho chính quyền địa phương và ngành nông nghiệp những giải pháp phù hợp. Tuy nhiên, vai trò hoạt động khuyến nông cấp xã chưa cao tập trung các việc khác nhiều hơn so với Khuyến nông trước đây.
Theo chị Hoàng Thị Huyền Trang, khuyến nông thuộc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Triệu Bình (Quảng Trị), nhiệm vụ khuyến nông rất ít trong công tác của trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã. Cán bộ khuyến nông phải làm nhiều việc về thể thao, văn hóa, chi trả tiền trợ cấp hàng tháng… nên khó có thể nâng tầm chuyên môn sâu của khuyến nông.
Cũng đồng quan điểm về nhiệm vụ khuyến nông cơ sở, anh Lê Chí Công Khuyến nông xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị chia sẻ thông tin về Trung tâm dịch vụ tổng hợp có rất nhiều lĩnh vực gồm văn hóa, thể thao, thư viện, chợ, môi trường… nhưng công tác Khuyến nông chỉ có phần nhỏ. Ngoài ra, địa bàn xã rộng nên phụ trách rất nhiều việc nên rất khó khăn và không đúng với chuyên môn khuyến nông.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhận định: Khuyến nông là nồng cốt của chính quyền cơ sở, cũng là hạt nhân tri trức hóa nông dân dẫn đắt kinh tế nông nghiệp đa giá trị. Do đó yêu cầu Khuyến nông là phải bám địa bàn, bám hộ, tổ nhóm sản xuất, hỗ trợ trực tiếp người dân trong phát triên sản xuất hàng hóa, chuyển đổi sinh kế, tiếp cận thị trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Khuyến nông không chỉ đi cơ sở mà còn thực sự thuộc về cơ sở. Khuyến nông giữ vai trò điều phối, hướng dẫn kiểm tra đôn đốc tuyến xã hoàn thành nhiệm vụ Khuyến nông. Ngoài nhiệm vụ chính của Khuyến nông chúng ta phải thực hiện nhiệm vụ của địa phương. Trung tâm Khuyến nông phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát kế hoạch để giao nhiệm vụ cho khuyến nông cơ sở, đồng thời địa phương cần tập huấn chuyên môn cho cán bộ cấp xã nhằm nắm tổng quan về tình hình sản xuất nông nghiệp.
Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho rằng cán bộ khuyến nông là phải đa năng, để có thể vừa hoàn thành các nhiệm vụ chính trị và phát huy được năng lực sở trường trong công tác khuyến nông. Thời gian tới, hệ thống khuyến nông cần quan tâm tới việc tập huấn chuyên môn, đồng thời làm rõ chức năng khuyến nông và giao nhiệm vụ giám sát tình hình hoạt động tại địa bàn cơ sở.
Với sự quan tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi Trường, sự chủ động của địa phương và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ khuyến nông, hoạt động khuyến nông cơ sở được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò là “bà đỡ kỹ thuật” của nông dân, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và thích ứng tốt với những thách thức trong tương lai.
Bài và ảnh: Trang Nghiêm
