Trong những năm gần đây, chuyển đổi cơ cấu cây trồng đang trở thành hướng đi quan trọng của nông nghiệp An Giang. Tại xã Cần Đăng, tỉnh An Giang, Lê Hoài – nông dân trẻ ở ấp Vĩnh Hòa B – là một trong những người tiên phong mạnh dạn bước ra khỏi cách sản xuất truyền thống, chọn con đường mới đầy thử thách: trồng quýt hồng và quýt đường thay cho các loại cây trồng khác. Chỉ sau vài năm, mô hình của anh đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt, mở ra một câu chuyện thành công tiêu biểu cho sự đổi mới tư duy sản xuất tại địa phương.
Anh Hoài cho biết, trước đây gia đình sống chủ yếu dựa vào cây lúa. Dù cần mẫn quanh năm nhưng giá lúa bấp bênh, lợi nhuận không đáng kể. Nhận thấy nhiều vùng trong tỉnh chuyển sang cây ăn trái cho thu nhập cao hơn, anh quyết định tìm hiểu và chọn mô hình trồng quýt – đặc biệt là quýt hồng và quýt đường, vốn đã nổi tiếng ở các vùng chuyên canh như Lai Vung (Đồng Tháp).
Đầu năm 2020, trên diện tích gần 9.000 m² đất được gia đình bên vợ cho, anh Hoài tiến hành cải tạo mặt bằng, lên liếp, lắp đặt hệ thống tưới và mua cây giống. Sau quá trình tìm hiểu thực tế và học hỏi kinh nghiệm ở Lai Vung, anh bố trí trồng khoảng 1.300 gốc quýt. Trong đó, quýt hồng chiếm gần nửa diện tích để phục vụ thị trường Tết, còn quýt đường được bố trí khoảng 800 gốc nhằm tạo nguồn thu ổn định trong năm.
Quýt hồng là loại cây khó trồng hơn, nhưng chính vì đòi hỏi kỹ thuật cao nên giá trị của nó cũng vượt trội. Thời gian xử lý để cây cho bông, ra trái đẹp thường kéo dài khoảng 10 tháng, gần như cả một năm chăm sóc liên tục.
Theo anh Hoài, để quýt hồng đạt chuẩn thương lái cần vài yếu tố quan trọng: trái to đều, da mịn, màu cam đẹp. Vì vậy, anh đặc biệt chú trọng khâu xử lý nấm bệnh và côn trùng, nhất là sâu, nhện, bệnh loét, bệnh vàng lá – những loại rất dễ tấn công quýt hồng. Anh phun thuốc sinh học định kỳ, kết hợp bón phân hữu cơ để tăng độ dày, bóng da của trái, giúp quýt hồng khi chín có màu đẹp, bảo quản lâu và giữ được hương vị.
Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăm sóc, quýt hồng vườn anh Hoài luôn được thương lái đặt hàng trước khi thu hoạch. Vào dịp Tết Nguyên đán – thời điểm nhu cầu trưng bày và làm quà tăng mạnh – quýt hồng thường được mua với giá cao hơn nhiều so với mặt bằng chung. Dù chỉ thu hoạch một vụ mỗi năm, quýt hồng vẫn được xem là nguồn thu có giá trị nhất của gia đình.
Bên cạnh quýt hồng, quýt đường là loại cây phù hợp để xoay vòng vốn và tạo thu nhập liên tục. Giống này dễ trồng hơn, ít bị bệnh hơn, đồng thời có khả năng cho trái theo từng đợt. Trung bình 3 tháng, cây lại cho một lứa bông mới, sau đó cho thu hoạch.
Chính đặc điểm “trái quanh năm” này đã giúp anh Hoài chủ động được nguồn thu, có điều kiện tái đầu tư phân bón, thuốc hữu cơ, công lao động và chăm sóc các lứa quýt hồng kéo dài hàng tháng. Đây cũng là hướng đi thông minh mà nhiều nông dân khi chuyển đổi từ lúa sang cây ăn trái thường không chú ý – phải có cây “ngắn ngày”, thu nhanh, đi cùng cây dài ngày để mô hình vận hành bền vững.
Dù quýt đường không có giá cao bằng quýt hồng, song mức giá thị trường dao động từ 18.000 -30.000 đồng/ kg giúp người trồng vẫn duy trì lợi nhuận tốt. Đặc biệt, nhờ sản lượng ổn định và chất lượng trái ngon, giòn, vỏ mỏng, quýt đường vườn anh Hoài luôn được đầu ra thuận lợi.
Sau ba năm đầu tư, đến năm 2023 mô hình của anh Lê Hoài bước vào giai đoạn ổn định và đạt hiệu quả vượt trội. Đây được anh xem là thời điểm hoàng kim, khi quýt vừa trúng mùa vừa được giá. Tổng doanh thu từ vườn quýt năm đó đạt khoảng 900 triệu đồng. Trừ chi phí đầu tư phân thuốc, công lao động, hệ thống tưới và chăm sóc, anh còn lãi khoảng 700 triệu đồng – mức lợi nhuận mà trước đây làm lúa khó có thể đạt được.
Không chỉ đem lại thu nhập, thành công năm 2023 cũng giúp anh Hoài củng cố niềm tin vào hướng đi mới, đồng thời tạo động lực để tiếp tục mở rộng quy trình sản xuất theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường.
Qua quá trình thực hiện, anh Hoài đúc kết nhiều kinh nghiệm quan trọng: Nắm chắc kỹ thuật từng loại: quýt hồng phải xử lý hoa đúng thời điểm; quýt đường cần canh dinh dưỡng để cho trái liên tục.
Phòng bệnh hơn trị bệnh: phun thuốc sinh học định kỳ, vệ sinh vườn, quản lý sâu nhện là yếu tố quyết định năng suất.
Chăm đất hơn chăm cây: sử dụng phân hữu cơ giúp đất tơi xốp, giữ ẩm, hạn chế bệnh rễ và đẹp da trái.
Chọn giống chất lượng: cây giống khỏe mạnh là tiền đề để trồng lâu dài.
Đa dạng thời điểm thu hoạch: vừa có quýt hồng vụ Tết giá cao, vừa có quýt đường thu hoạch quanh năm để giữ ổn định tài chính.
Mô hình của anh Hoài đã chứng minh rằng chuyển đổi cơ cấu cây trồng là hướng đi đúng đắn, không chỉ giúp gia đình tăng thu nhập mà còn khuyến khích nhiều nông dân trong vùng tìm đến học hỏi. Cần Đăng không phải là “thủ phủ quýt”, nhưng chính những mô hình tiên phong như của anh đã mở ra cơ hội mới, giúp địa phương đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp, tạo khu vực sản xuất cây ăn trái giá trị cao.
Hiện nay, vườn quýt của anh Lê Hoài trở thành điểm tham quan học tập kinh nghiệm của nhiều hộ nông dân trẻ. Anh luôn sẵn sàng chia sẻ kỹ thuật trồng, cách chăm sóc, xử lý bệnh và quản lý năng suất, với mong muốn cùng nhau phát triển nghề mới bền vững.
Bài và ảnh: Bảo Phong
