Trong khuôn khổ Hội chợ Nông nghiệp – Nông sản xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hội thảo với chủ đề “Chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong phát triển nông nghiệp bền vững” diễn ra sáng ngày 20/12 tại khu đô thị Golden city, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang. Đồng chí Lâm Quốc Toàn, Phó chủ tịch Hội nông dân tỉnh An Giang; đồng chí Trần Thanh Hiệp- Phó Giám đốc Sở nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, các doanh nghiệp, hợp tác xã và đặc biệt là nông dân trong khu vực đến tham dự.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi kỹ thuật công nghệ tiên tiến mà còn là không gian đối thoại cởi mở giữa Nhà nước – Doanh nghiệp – Nông dân, nhằm tìm ra hướng đi mới cho nông nghiệp vùng đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hội nhập số. Đây được xem là diễn đàn quan trọng nhằm tăng cường đối thoại, góp phần kết nối tri thức, công nghệ và thị trường cho sản xuất nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung, tỉnh An Giang nói riêng.
Chuyển đổi số là cốt lỗi tạo nền tảng cho tái cơ cấu nông nghiệp
An Giang là tỉnh có thế mạnh về sản xuất lúa gạo, thủy sản và cây ăn trái, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, thị trường nông sản cạnh tranh gay gắt và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cao, nông nghiệp tỉnh An Giang đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới. Do đó, Chuyển đổi số, dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (AI) chính là động lực then chốt, tạo nền tảng cho quá trình tái cơ cấu nông nghiệp.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Thanh Hiệp, phó giám đốc Sở nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang nhấn mạnh: chuyển đổi số chính là cốt lõi của nền nông nghiệp hiện đại, không chỉ đơn thuần dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ thông tin mà là một quá trình thay đổi toàn diện từ cách quản lý, tổ chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm dựa trên nền tảng số. Việc số hóa các quy trình như quản lý vùng trồng, vật nuôi, sử dụng các công cụ số trong quản lý chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc hay tham gia thương mại điện tử giúp nâng cao đáng kể năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Đồng thời, chuyển đổi số còn giúp giảm chi phí đầu vào, tối ưu hóa nguồn tài nguyên như đất, nước và vật tư nông nghiệp. Điều này không chỉ tăng cường tính minh bạch và đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước cũng như quốc tế mà còn hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc nâng cao khả năng quản lý, lập chính sách, dự báo và điều hành hiệu quả.
Nông nghiệp cần phải thay đổi
Theo tiến sĩ Trần Thị Tuyết Vân, giảng viên Khoa công nghệ thông tin Trường Đại học An Giang cho rằng do dân số tăng nên nhu cầu thực phẩm tăng 70% nhưng đất canh tác lại thu hẹp, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan gây rủi ro cao ảnh hưởng xấu đến tình hình sản xuất nông nghiệp. Do đó cần phải thay đổi công nghệ trong nông nghiệp nhằm tạo ra sản phẩm đáp ứng thị trường, ứng dụng nông nghiệp 4.0 sẽ chăm sóc chính xác từng cây và tối ưu nguồn tài nguyên. Sử dụng công nghệ robot và phun thuốc thông minh sẽ tiết kiệm 90% lượng thuốc bảo vệ thực vật. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được xem là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí và phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, gia tăng giá trị sản phẩm chế biến, đẩy mạnh năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường, cải thiện đời sống người dân,
Tiềm năng và cơ hội xuất khẩu trái cây Việt Nam
Ông Nguyễn Văn Mười, phó Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết ngành rau quả Việt Nam bên cạnh xuất khẩu sang Trung Quốc là thị trường truyền thống lớn nhất, nhiều loại trái cây đã thâm nhập được vào các thị trường lớn, khó tính như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, EU,… với giá trị xuất khẩu tăng cao. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt khoảng 5,6 tỷ USD tăng hơn 47% so năm 2018 (năm có GTXK rau quả cao nhất giai đoạn trước đây). Năm 2024 lại tiếp tục tăng cao đạt 7,15 tỷ USD, tăng 27% so năm 2023 và dự kiến cả năm 2025 đạt 8,5 tỷ USD.
Xu hướng thị trường hiện nay, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến chất lượng, giá cả mà chú trọng cả về tổng thể quy trình sản xuất, cách thức sản phẩm được tạo ra,…từ đồng ruộng đến bàn ăn, bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn, thân thiện với môi trường. Do đó, việc ứng dụng công nghệ cao Trí tuệ nhân tạo (AI), IoT, blockchain đang được áp dụng để giám sát chất lượng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Điểm nhấn xuyên suốt hội thảo là mối liên hệ chặt chẽ giữa chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh, bền vững. Theo các chuyên gia, công nghệ số không chỉ nhằm tăng năng suất mà còn phải hướng tới giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người nông dân. Các chương trình chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp, xây dựng mã số vùng trồng, phát triển hợp tác xã kiểu mới và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn đang từng bước được triển khai đồng bộ.
Trí tuệ nhân tạo – công cụ nâng tầm sản xuất
Tại hội thảo, các nhà khoa học đã trình bày nhiều tham luận xoay quanh xu hướng nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao, ứng dụng AI cũng được giới thiệu, từ nhận diện sâu bệnh qua hình ảnh, dự báo thời tiết cực đoan, tối ưu hóa chuỗi cung ứng đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Nếu dữ liệu là “nhiên liệu”, thì trí tuệ nhân tạo chính là “động cơ” của nông nghiệp thông minh.
Đại diện doanh nghiệp công nghệ trình bày giải pháp sử dụng AI để phân tích hình ảnh từ drone và camera đặt trên đồng ruộng, giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường của cây trồng. Nhờ đó, nông dân có thể can thiệp kịp thời, giảm chi phí và hạn chế sử dụng hóa chất. Trong lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản, AI được ứng dụng để theo dõi sức khỏe vật nuôi, tối ưu khẩu phần ăn và cảnh báo rủi ro dịch bệnh.
Ông Trần Thanh Hiệp, Chuyển đổi số, phát triển dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo là động lực quan trọng nhằm đổi mới phương thức quản lý, tổ chức sản xuất và xúc tiến thương mại nông sản theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và bền vững. Ngành nông nghiệp xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với yêu cầu thực tiễn, lấy người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng và hiệu quả kinh tế – xã hội làm thước đo và là động lực mới cho nông nghiệp bền vững tại An Giang
Buổi hội thảo không chỉ dừng lại ở việc trao đổi thông tin mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác, liên kết trong tương lai, góp phần xây dựng nền nông nghiệp An Giang hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường cho vùng đất giàu tiềm năng này./.
Trang Nghiêm
