Dự án cánh đồng lớn không chỉ giúp nông dân thay đổi tư duy canh tác mà còn tiếp cận với những tiến bộ hiện đại nhằm tăng năng suất, bảo vệ mùa màng mà còn liên kết tiêu thụ sản phẩm, không còn cảnh bị thương lái ép giá, mở ra con đường làm giàu trên chính mảnh đất của mình.
Sau khi sáp nhập, tỉnh An Giang mới có tổng diện tích đất canh tác nông nghiệp lớn nhất các tỉnh ĐBSCL khoảng 1,3 triệu ha, sản lượng ước đạt khoảng 8,8 triệu tấn. Đóng góp một lượng lớn sản lượng lúa, gạo cho nội địa và xuất khẩu.
Tuy nhiên, trước khi có Dự án “Cánh đồng lớn”, nông dân vẫn còn canh tác theo cách truyền thống như lạm dụng phân bón hóa học, bón dư đạm làm tăng phát thải N₂O, đốt rơm rạ tạo CO₂, vùi rơm trong điều kiện ngập nước phát thải CH₄. Đặc biệt việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát gây ô nhiễm môi trường và rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng.
Từ năm 2022, Dự án “Cánh đồng lớn” được Trung tâm Khuyến nông An Giang (trước là Trung tâm Khuyến nông Kiên Giang) tổ chức thực hiện, với mong muốn đồng hành cùng người nông dân sản xuất ra những cánh đồng lúa chất lượng cao, để ruộng lúa sau những lần thu hoạch không bị mất đi những dưỡng chất để tiếp tục cho những vụ mùa kế tiếp, giúp nông dân hiểu việc giảm phân bón hóa học sẽ giúp những hạt gạo đạt chuẩn để xuất khẩu sang những nước đang có nhu cầu tiêu dùng những sản phẩm nông sản sạch. Và quan trọng nhất, người nông dân không còn bị thương lái ép giá, liên kết tiêu thụ sẽ giúp nông dân không còn thấy cảnh “được mùa mất giá, được giá mất mùa”.
Sáng ngày 24/12, Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức buổi tổng kết Dự án “Cánh đồng lớn” đáp ứng vùng nguyên liệu và ứng phó biến đổi khí hậu giai đoạn 2022 – 2025 để đánh giá hiệu quả mà dự án mang lại. Tham dự có lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông An Giang, cùng lãnh đạo và các HTX tham gia dự án.
Bà Thị Tú Linh – Phó phòng Khuyến nông – TTKN An Giang chia sẻ trong buổi tổng kết, việc sử dụng các giống lúa chất lượng cao như Đài Thơm 8, ĐS1, OM18 và ST25 cùng việc ứng dụng kỹ thuật canh tác mới đã cho thấy năng suất tăng lên và kèm theo đó là chất lượng hạt lúa được đảm bảo tiêu chuẩn kiểm định.
Để được kết quả này, nông dân chịu thay đổi tư duy đã là một thành công. Nông dân trước đây đã quen với sạ dày, giờ phải sạ thưa sẽ khiến mọi người nghĩ sẽ giảm năng suất. Nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại, lúa không chỉ không giảm năng suất mà còn tăng, nhờ áp dụng kỹ thuật sạ thưa, giúp cây lúa lấy được nhiều ánh sáng và có thêm nhiều không gian để “thở” nhiều hơn.
Bên cạnh việc áp dụng giống lúa, cách bón phân, kỹ thuật canh tác và ứng dụng cơ giới hóa. Liên kết tiêu thụ sản phẩm là một trong những nội dung trọng tâm của Dự án Cánh đồng lớn, giữ vai trò quyết định trong việc chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn sản xuất với thị trường. Trong quá trình triển khai, dự án đã chủ động tạo điều kiện để các doanh nghiệp có uy tín, năng lực thu mua và chế biến tham gia liên kết tiêu thụ lúa trong vùng dự án, đảm bảo tính minh bạch, ổn định và hài hòa lợi ích giữa các bên tham gia.
Ông Lê Văn Dũng – PGĐ TTKNAG nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án cánh đồng lớn tại buổi tổng kết, không chỉ gộp ruộng lại để cánh đồng được lớn thêm mà còn thúc đẩy việc liên kết tiêu thụ, đó là một sự hợp tác giữa các cá thể là nông dân – các HTX – chính quyền và doanh nghiệp, qua đó tạo nền tảng cho sản xuất nông nghiệp bền vững, nâng cao giá trị hạt gạo và đảm bảo đầu ra ổn định cho người trồng lúa.
Giai đoạn 2022 – 2025, dự án đã kết nối các đơn vị tiêu thụ nông sản ký hợp đồng thu mua với tổng diện tích liên kết đạt 4.556 ha, chiếm 81,6% tổng diện tích thực hiện dự án. Tỷ lệ diện tích được liên kết tiêu thụ ở mức cao cho thấy dự án đã cơ bản đáp ứng mục tiêu hình thành vùng nguyên liệu ổn định, tạo điều kiện để nông dân tiếp cận thị trường theo hướng dài hạn và bền vững. Đặc biệt, việc thu mua theo hình thức chốt giá trước thu hoạch từ 10 – 15 ngày đã giúp nông dân giảm thiểu rủi ro do biến động giá, chủ động trong kế hoạch sản xuất và tiêu thụ, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong giao dịch.
Các doanh nghiệp tham gia liên kết như Công ty CP Tập đoàn Tân Long, Công ty TNHH MTV Lương thực Thoại Sơn, Công ty TNHH Nông Phát Đạt, Công ty VinaTech, Công ty TNHH XNK Đại Dương Xanh, Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An đều là những đơn vị có uy tín trên thị trường, có năng lực thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo. Sự tham gia của các doanh nghiệp này không chỉ góp phần đảm bảo đầu ra cho sản phẩm, mà còn tạo động lực để nông dân tuân thủ quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng lúa và giá trị sản phẩm.
Từ dự án “Cánh đồng lớn”, việc nông dân và doanh nghiệp cùng nhau liên kết tiêu thụ sản phẩm lúa gạo sẽ giúp tạo ra một chuỗi giá trị bền vững, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả người sản xuất lẫn đơn vị thu mua. Một câu nói của nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường – Lê Minh Hoan từng nói “Muốn đi nhanh, hãy đi một mình. Muốn đi xa, hãy đi cùng nhau”. Tuy chặng đường còn xa và dài, nếu chúng ta cùng nhau hợp tác thì con đường đó sẽ giúp chúng ta vượt qua khó khăn, duy trì động lực và đạt được những thắng lợi bền vững.
Bài và ảnh: Lê Giang
