Mùa nước nổi – mùa sinh kế của người bám cồn
Mùa nước nổi, khi nhiều nơi ở Đồng bằng sông Cửu Long tạm nghỉ tay vì ruộng đồng ngập sâu trong biển nước, thì ở cồn An Thạnh, xã Hội An, tỉnh An Giang, tiếng chống xuồng, tiếng cười nói của bà con vẫn rộn rã trên mặt ao.
Giữa mênh mông nước bạc, cây ấu lại vươn xanh, cho thấy một mùa sinh kế đặc trưng của vùng đất bãi bồi An Giang.
Từ tháng 6 âm lịch, khi nước bắt đầu dâng, người dân nơi đây xuống giống ấu. Chỉ ba tháng sau, mặt ao đã phủ kín một màu xanh mướt, báo hiệu mùa thu hoạch đang đến gần. Cây ấu, tưởng chừng mong manh, lại chính là nguồn sống vững chắc giúp hơn chục hộ dân nơi cồn An Thạnh “sống khỏe” giữa mùa nước nổi.
Trồng ấu – chọn ở lại giữa mùa nước
Trên những vuông ao rộng bạt ngàn, những chiếc xuồng nhỏ len lỏi giữa những bè ấu, từng trái ấu nâu bóng được bàn tay nông dân hái lên, xếp đầy mạng xuồng.
Đó là thành quả của cả một mùa mưa bão – khi người trồng ấu phải canh con nước, giữ bờ, giăng lưới chống ốc bươu vàng, dầm mình trong nước hàng tháng trời.
Ông Võ Văn Ghe, một nông dân gắn bó với cây ấu hơn 10 năm, chia sẻ:
“Năm nay mưa bão nhiều, nước dâng cao, ốc bươu vàng phá dữ lắm. Có lúc tưởng bỏ ruộng, nhưng rồi cũng ráng giữ. Dù năng suất giảm, mình vẫn còn có thu, không lỗ là mừng rồi.”
Dù giá ấu đầu vụ còn 4.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với năm trước, nhưng với người dân cồn An Thạnh, “không lỗ là có lời” bởi cuối vụ tăng lên 6.000 đồng/ kg. Bởi họ hiểu rằng, cây ấu không chỉ cho củ, mà còn nuôi đất, nuôi vụ mùa sau.
Cây ấu – loài thủy sinh nuôi đất
Khi vụ ấu kết thúc, thay vì đốt bỏ hay vớt đi, bà con cày vùi thân, lá, rễ ấu xuống đất. Chúng phân hủy tự nhiên, tạo nên nguồn phân hữu cơ quý giá, giúp đất tơi xốp, giữ ẩm, cung cấp chất dinh dưỡng cho vụ lúa sau.
Ông Phạm Văn Khanh, 63 tuổi người đã trồng ấu hơn 10 năm, chia sẻ:
“Mình không xài phân hóa học nhiều. Sau vụ ấu, đất tơi lắm, trồng lúa vô là thấy khác liền. Lúa xanh hơn, ít sâu bệnh, tiết kiệm được phân thuốc gần nửa.”
Còn bà ba Đủ, nông dân hái ấu nói vui:
“Hái ấu cực nhưng quen rồi. Lội nước, bẻ ấu suốt ngày, nhưng nhìn đồng ấu xanh, củ nhiều là vui. Sau vụ ấu, đất mềm, lúa lên mướt lắm. Một ngày công bẻ ấu cũng lo cho bữa ăn hằng ngày.”
Một mùa ấu – ba mùa vui
Ở cồn An Thạnh, mô hình xen canh lúa – mè – ấu đã trở thành “công thức sống” của người dân. Vụ khô họ trồng mè, sau mưa thì gieo lúa, đến khi nước dâng thì trồng ấu. Ba mùa nối tiếp, đất không nghỉ, người không ngơi tay, thu nhập không gián đoạn.
Ông Võ Văn Ghe cho biết, mỗi năm ông thuê khoảng 10 công đất để thực hiện mô hình này. Nhờ biết xoay chuyển theo mùa, tổng thu nhập của gia đình ông đạt hàng trăm triệu đồng mỗi năm, dù có năm giá nông sản bấp bênh.
“Giá ấu có rớt, nhưng mình vẫn trụ được. Vụ nào lời nhiều thì bù vụ ít. Quan trọng là đất được giữ, nghề được giữ. Bỏ nghề thì đất cũng bỏ mình.” – ông Ghe bộc bạch.
Hiện nay, toàn cồn An Thạnh có hơn 30 hộ duy trì trồng ấu, mỗi hộ từ vài công đến cả chục công.
Họ không chỉ xem đây là một mùa vụ ngắn, mà là chiến lược sinh kế lâu dài, giúp cân bằng giữa kinh tế và môi trường.
Giữa nước bạc, nụ cười vẫn nở
Những ngày này, đi trên cồn, đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh nông dân bẻ ấu. Mười người cùng hái, cùng đổ ấu đầy xuồng, cả cánh đồng như một bức tranh sống động.
Tiếng cười giòn hòa cùng tiếng sóng vỗ, tiếng ốc vỏ va nhau leng keng trong giỏ.
“Năm nay ốc bươu vàng dữ lắm, cắn đứt dây ấu, có lúc tưởng mất trắng. Nhưng nghĩ lại, trời cho nước, mình tận dụng mà sống. Mỗi ngày bẻ ấu cũng kiếm được tiền lo bữa cơm gia đình.”- một người hái ấu nói.
Với người dân nơi đây, cây ấu không chỉ là cây trồng – mà là niềm tin, là ý chí vượt khó.
Mỗi vụ ấu là một lần thử thách: khi thì nước dâng, khi thì mưa bão, khi thì giá xuống. Nhưng họ vẫn chọn bám đất, bám ao, như một lời khẳng định: “Mùa nào cũng là mùa làm ăn, nếu biết thích nghi.”
Hạt phù sa – giọt mồ hôi và niềm tin của người bám cồn
Khi hoàng hôn buông xuống, mặt nước lấp lánh phản chiếu ánh nắng cuối ngày.
Giữa đồng nước mênh mông, mười mấy nông dân vẫn miệt mài bẻ ấu, tiếng gọi nhau vang vọng cả cánh đồng.
Trên xuồng, những bao ấu nặng trĩu dần đầy lên – không chỉ là thành quả của mùa vụ, mà là thành quả của lòng kiên trì, của niềm tin vào đất.
Họ biết, sau khi nước rút, đất ấy sẽ lại cho vụ lúa xanh rờn, rồi vụ mè trĩu hạt.
Một mùa ấu – ba mùa vui, đó là triết lý sống mộc mạc nhưng bền bỉ của người dân cồn An Thạnh.
Ở lại cùng nước, khá cũng từ nước
Trên cồn An Thạnh hôm nay, giữa dòng An Giang mênh mông, những bàn tay cần cù vẫn gieo mầm xanh hy vọng trên mặt nước.
Cây ấu – loài thủy sinh bình dị – nay đã trở thành biểu tượng của sự thích nghi, giúp người dân nơi đây sống cùng nước, ăn nên làm ra từ nước, thay vì sợ nước, trốn nước.
Giữa mưa bão, giữa giá cả bấp bênh, họ vẫn chọn ở lại – bám đất, bám ao, bám nghề.
Để khi mùa nước rút, những thửa ruộng lại xanh mướt mầm lúa, đòng đòng hứa hẹn thêm một mùa vàng no ấm.
“Nước lên là có việc, nước rút là có lúa, đất không phụ người siêng.” – ông Võ Văn Ghe nói, ánh mắt hướng về cánh đồng ấu ngút tầm mắt.
Giữa dòng An Giang, những người nông dân cồn An Thạnh vẫn đang viết tiếp câu chuyện kiên cường và bền gan với đất, như chính dòng phù sa năm nào vẫn cần mẫn bồi đắp – không vội vàng, nhưng không bao giờ ngừng chảy.
Bài và ảnh: Bảo Phong
