Tận dụng lợi thế diện tích đất trũng, thấp, thường xuyên ngập nước, phù hợp với đặc tính sinh trưởng của cây rau nhút, nhiều nông hộ tại ấp Thạnh Phú, xã Bình Hòa, tỉnh An Giang đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển mô hình trồng rau nhút và từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế gia đình. Trong đó, mô hình trồng rau nhút của hộ ông Nguyễn Văn Dũng là một trong những mô hình được duy trì qua nhiều năm, góp phần đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Rau nhút là loại rau thủy sinh tương đối phù hợp với những khu vực đất thấp, có điều kiện giữ nước. Việc lựa chọn cây trồng phù hợp với đặc điểm thổ nhưỡng không chỉ giúp khai thác hiệu quả diện tích đất khó canh tác các loại cây trồng khác mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế cho nông hộ. So với việc để đất trũng thấp bỏ trống hoặc sản xuất kém hiệu quả, chuyển sang trồng rau nhút giúp người dân tận dụng tốt nguồn lực đất đai, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Thực tế tại ấp Thạnh Phú cho thấy, mô hình trồng rau nhút đã được một số hộ dân duy trì trong nhiều năm. Với ưu điểm có thể thu hoạch nhiều đợt khi cây sinh trưởng tốt và đáp ứng yêu cầu thị trường, rau nhút tạo nguồn nông sản phục vụ nhu cầu tiêu dùng hằng ngày. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất còn phụ thuộc vào điều kiện nguồn nước, kỹ thuật chăm sóc, tình hình sâu bệnh, chi phí đầu tư và giá bán tại từng thời điểm. Do đó, người trồng cần chủ động theo dõi quá trình sinh trưởng của cây, quản lý nguồn nước phù hợp, bảo đảm vệ sinh trong sản xuất và lựa chọn thời điểm thu hoạch hợp lý nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.
Với hơn 15 năm gắn bó với cây rau nhút, ông Nguyễn Văn Dũng cho biết đây là loại rau thủy sinh tương đối dễ trồng, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương. Tuy nhiên, để rau phát triển tốt, cho năng suất ổn định và thu hoạch quanh năm, người trồng cần chú trọng khâu cải tạo mặt nước, quản lý mực nước, chăm sóc và phòng trừ sinh vật gây hại.
Theo kinh nghiệm của ông Dũng, trước khi trồng cần vệ sinh dọn sạch tàn dư thực vật của vụ trước và duy trì mực nước thấp nhất 1m. Để rau không bị dồn hoặc trôi theo dòng nước, trước khi trồng cần tiến hành cắm cọc cố định dây, khoảng cách hàng cách hàng 1m, bụi cách bụi 0,5m, mỗi bụi cần 5 cọng rau giống. Lượng giống cần cho 1.000m2 khoảng 300 kg, yêu cầu chiều dài cây giống từ 0,5-0,7m. Khi xuống giống, thân rau được thả theo cùng một chiều giúp cho quá trình chăm sóc và thu hoạch dễ hơn. Trong giai đoạn đầu chú ý nuôi bèo trong ruộng rau nhút giúp hạn chế tình trạng cá tạp cắn đọt non cây rau giống. Ngoài ra, để duy trì màu xanh, chất lượng và khả năng tái sinh của rau, người trồng cần theo dõi thường xuyên mực nước trong ruộng và theo dõi các đối tượng sâu phao, sâu đục thân, bệnh đạo ôn, vi khuẩn,… để kịp thời xử lý.
Một trong những ưu điểm nổi bật của mô hình là thời gian thu hoạch tương đối nhanh. Sau khi trồng khoảng 10–15 ngày rau nhút có thể bắt đầu thu hoạch đợt đầu tiên; mỗi tháng có thể thu hoạch 2-3 đợt tùy theo cách chăm sóc của nông hộ, một vụ rau nhút có thể kéo dài từ 3–4 tháng. Năng suất mỗi vụ đạt từ 1,8-2 tấn/1.000m2, với giá bán dao động từ 5.000-7.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí lợi nhuận mang lại khoảng 6 triệu đồng/1.000m2.
Từ thực tế sản xuất tại ấp Thạnh Phú, cây rau nhút cho thấy nhiều lợi thế như vốn đầu tư không quá lớn, tận dụng được diện tích mặt nước, công chăm sóc tương đối phù hợp với lao động nông hộ và có thể thu hoạch liên tục. Đặc biệt, sản phẩm rau nhút được thị trường ưa chuộng, góp phần tạo nguồn thu nhập thường xuyên cho người dân.
Mô hình của ông Nguyễn Văn Dũng cũng cho thấy hiệu quả của việc chuyển đổi và đa dạng hóa đối tượng sản xuất trên những diện tích mặt nước phù hợp, thay vì để ao, hồ hoặc vùng đất trũng bỏ không. Đây là hướng sản xuất có thể góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo việc làm và tăng thu nhập cho nông hộ.
Không chỉ riêng hộ ông Dũng, tại ấp Thạnh Phú hiện có nhiều hộ phát triển mô hình rau nhút. Theo thống kê hiện tại, ấp Thạnh Phú có khoảng 15 ha diện tích trồng rau nhút, mô hình đang từng bước phát triển thành một hướng sản xuất đặc trưng của địa phương. Để mô hình phát triển bền vững, thời gian tới cần tiếp tục hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, chú trọng chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ.
Từ kinh nghiệm của hộ ông Nguyễn Văn Dũng có thể thấy, rau nhút không chỉ là loại rau thủy sinh dễ trồng mà còn là đối tượng sản xuất có tiềm năng nâng cao giá trị trên diện tích mặt nước. Việc tận dụng tốt lợi thế địa phương, kết hợp kinh nghiệm của nông dân với tiến bộ kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sẽ góp phần mở rộng những mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững tại xã Bình Hòa./.
Bài và ảnh: Phạm Thị Như
