Nguồn cỏ tự nhiên không đủ cho chăn nuôi gia súc nhai lại nhất là vào mùa khô. Mặt khác, hàm lượng dưỡng chất cỏ tự nhiên ở các nước nhiệt đới nói chung là thấp, protein của cỏ nhanh chóng giảm xuống khi cây bắt đầu ra hoa và nhất là mùa khô protein có thể xuống thấp hơn 7%, ở mức độ nầy gia súc bắt đầu hạn chế ăn. Cỏ voi (Pennisetum purpureum) là một trong những loại thức ăn xanh phổ biến và quan trọng đối với chăn nuôi gia súc tại tỉnh An Giang, có giá trị dinh dưỡng tương đối tốt, đặc biệt là hàm lượng chất xơ, giúp gia súc như bò, trâu, dê tiêu hóa thuận lợi và phát triển ổn định.
Khi được thu hoạch đúng giai đoạn, cỏ voi còn cung cấp một lượng đạm nhất định, góp phần nâng cao thể trạng và năng suất thịt, sữa của vật nuôi. Đây là nguồn thức ăn xanh dễ trồng, dễ chăm sóc, ít tốn chi phí, phù hợp với cả hộ chăn nuôi nhỏ lẻ lẫn mô hình trang trại. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi như đất phù sa màu mỡ, khí hậu nóng ẩm và nguồn nước dồi dào, cỏ voi sinh trưởng mạnh, cho năng suất cao, phù hợp với tập quán chăn nuôi của người dân địa phương.
Bên cạnh đó, cỏ voi có khả năng tái sinh nhanh, có thể thu cắt nhiều lứa trong năm, giúp người chăn nuôi chủ động nguồn thức ăn cho gia súc, đặc biệt trong mùa khô hoặc thời điểm khan hiếm thức ăn tự nhiên. Nhiều hộ dân ở An Giang còn kết hợp trồng cỏ voi với các mô hình chăn nuôi bò sinh sản, bò thịt, góp phần giảm chi phí thức ăn tinh và nâng cao hiệu quả kinh tế. Phối trộn thức ăn cho vật nuôi kết hợp cỏ voi với các loại ngô, khoai , sắn, cua, ốc,…nghiền, ép nhỏ cho vật nuôi ăn.
Nếu như trước đây bà con để cả cây cỏ dài cho trâu, bò, dê ăn, giờ đây với quy mô chuồng trại to thì bà con có thể sử dụng máy băm cỏ đa năng. Để vừa có thể băm những cây cỏ thành từng miếng nhỏ, vừa có thể nghiền các loại hạt, củ thành bột phối trộn cho vật nuôi ăn.
Một ưu điểm nổi bật của cỏ voi là khả năng ủ chua để bảo quản lâu dài. Quá trình ủ giúp cỏ được lên men tự nhiên, hạn chế hư hỏng, có thể dự trữ làm thức ăn cho gia súc trong mùa khô hoặc khi nguồn thức ăn xanh khan hiếm. Không chỉ kéo dài thời gian sử dụng, cỏ voi ủ chua còn làm mềm thân cỏ, tăng độ thơm ngon, giúp gia súc ăn ngon miệng hơn và hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Quá trình lên men còn góp phần làm giảm một số chất khó tiêu, đồng thời giữ lại và nâng cao giá trị dinh dưỡng của thức ăn.
Ngoài giá trị kinh tế, việc trồng cỏ voi còn mang ý nghĩa về môi trường. Cỏ giúp che phủ đất, hạn chế xói mòn, cải tạo đất và tận dụng hiệu quả diện tích đất trống, bờ bao, ven mương. Điều này phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của địa phương.
Cỏ voi là nguồn thức ăn xanh thiết yếu, đa dạng và hiệu quả cho gia súc tại An Giang. Việc phát triển và sử dụng hợp lý cỏ voi không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi mà còn thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, ổn định sinh kế cho người nông dân.
Bài và ảnh: Trương Thanh Phong
